Aly's POV
Pagpasok ko pa lang sa loob ng restawran ay naabutan ko na agad na abala ang lahat, maging si Ma'am Faith ay tumutulong na rin sa pagbibigay ng mga order sa mga kustomer.
Mayroon pa akong kalahating minuto pero agad naman akong nagbihis at tumulong. Pagkababa ko ay may kausap pa rin si Ma'am Faith. Ayon 'yung apat na lalaking madalas na mag-order sa akin at mang-trip ng iba pang mga trabahador dito. Halatang mga teenager pa lang din.
Pagpasok ko pa lang sa loob ng restawran, ramdam ko na agad ang ingay at abalang bumabalot sa paligid. Lahat ng mga tauhan ay kumikilos nang mabilis-ang ilan ay nag-aayos ng mga mesa, ang iba naman ay naghahanda ng pagkain sa kusina. Hindi rin pahuhuli si Ma'am Faith, na kasalukuyang tumutulong sa pagdala ng mga order sa mga kustomer. Kahit na puno ng tensyon ang hangin, makikita mo pa rin ang disiplina at pagsisikap ng bawat isa na maibigay ang pinakamahusay na serbisyo.
Nang tingnan ko ang oras, mayroon pa akong kalahating minuto bago ang shift ko, pero hindi na ako nag-aksaya pa ng panahon. Agad akong nagbihis ng uniporme at nagmadaling bumaba upang tumulong. Pagdating ko sa main floor, natanaw ko si Ma'am Faith na kausap ang ilang kustomer. Nakilala ko agad ang mga ito-apat na kabataang lalaki na madalas na kumakain dito. Sila rin ang grupong kilala sa pagiging mahilig mang-trip, lalo na sa mga baguhang empleyado. Madalas silang mag-order ng kung anu-ano, tapos ay biglang babaguhin ang order o kaya'y magrereklamo para lang makalibre ng pagkain. Kahit na mga teenager pa lang, kitang-kita sa mga kilos nila ang pagkaarogante.
Napansin kong abala si Ma'am Faith sa pakikipag-usap sa kanila, malamang dahil may reklamo na naman sila o baka gusto lang magpasikat. Tinapunan ko sila ng isang mabilis na tingin bago dumiretso sa counter para maghanda sa pag-aasikaso ng mga susunod na order. Nasa isip ko pa rin ang mga gawi ng grupong iyon, pero pinilit kong huwag magpaapekto. Ayaw kong masira ang araw ko dahil lang sa kanila.
Habang nakatayo sa counter, pinagmamasdan ko ang bawat kilos sa paligid-ang pagtawid ng mga waiter, ang pagkalansing ng mga kubyertos, at ang pag-uusap ng mga kustomer. Kailangan kong manatiling kalmado at pokus sa trabaho. Marami pang gagawin at alam kong magiging mahaba pa ang araw na ito, lalo na't nandito na naman ang mga kabataang iyon na laging naghahanap ng gulo.
Hindi ko talaga maintindihan kung bakit may mga kustomer na ang tanging layunin yata ay sirain ang araw ng iba. Parang masaya silang pahirapan at paglaruan ang mga nagtatrabaho, na para bang wala silang ibang magawa sa buhay. Nakakapagod na magpasensya sa mga ganitong tao, lalo na kapag alam mong wala ka namang ginawang masama sa kanila. Minsan naiisip ko, anong klaseng buhay kaya meron sila? Bakit tila ba kinakailangan nilang maglabas ng galit sa mga taong nagtatrabaho lang naman para mabuhay?
Kung tutuusin, mahirap na nga ang maglingkod sa mga tao-lalo na sa mga kagaya nila. Pero bilang nasa ganitong industriya, kailangan ko pa ring ngumiti at itago ang inis kahit na gusto ko nang sagutin ang pang-aasar nila. Hirap talaga na lagi mong kailangan kontrolin ang sarili mo, pero ito ang realidad ng trabaho. Hindi naman lahat ng kustomer ay ganito, pero minsan talaga, ang ilan ay sapat na para sirain ang buong araw mo.
Nakakainis lang isipin na kahit anong bait at sipag ang ipakita mo, mayroon pa rin talagang mga tao na nag-eenjoy sa pagbagsak ng iba. Pero ganoon talaga, hindi natin kontrolado ang ugali ng iba. Ang magagawa ko na lang ay kontrolin ang reaksyon ko at siguraduhin na kahit papaano, hindi nila tuluyang masisira ang araw ko.
Bumalik naman si Ma'am Faith na halatang pagod na rin mula sa dami ng gawain, pero kahit na ganoon ay pinilit niyang hindi ipakita sa amin ang nararamdaman. Sa kabila ng kanyang hirap, ngumiti siya at muling bumalik sa pagtatrabaho, tila nais ipakita na kaya pa rin niyang magpatuloy. Ramdam ko ang bigat ng araw na iyon, ngunit kailangan ko ring gawin ang trabaho ko. Dala-dala ko na ang mga pagkain at agad akong nagtungo sa mesa kung saan naroon ang apat na lalaki-ang mga paborito kong kliyente na laging naghahanap ng pagkakataon na manggulo.
"Hello, Aly," bungad ni Matcha, na parang may masamang balak na naman. "Paano maging waitress dito?" tanong niya, may halong pangungutya sa kanyang boses habang nakatitig sa akin na tila ba iniinsulto.
Napatigil ako at tinitigan ko siya, pinipilit na huwag magpakita ng inis. "Excuse me?" tanong ko pabalik, hindi pa rin sigurado kung ano ba talaga ang gusto niyang palabasin.
"Like, what's the best program to be a waitress like you?" tanong niya ulit, sabay tawanan ng kanyang mga kasama. Ramdam ko ang init ng dugo ko sa bawat halakhak nila, pero kailangan kong pigilan ang sarili ko. Hindi ko kayang patulan ang ganitong klaseng tao.
Nagbigay na lamang ako ng simpleng sagot, "Tingnan ko kung hiring kami," sabay pilit na ngiti, kahit na sa loob-loob ko ay gusto ko na lang umalis doon. Alam kong wala namang patutunguhan ang usapan namin, kaya mas mabuting tapusin na lang ito nang mabilis.
Hindi pa rin siya tumigil sa pang-aasar, "Iyan ba ang uniform ninyo? Parang hindi ko pa yata iyan nakikita sa Oxford? Baka naman galing sa bansa ninyo 'yan?" Nakakapang-init ng ulo ang kaniyang boses, lalo na't halata mong gusto niya lang akong maliitin. At dahil doon, napabuga pa 'yung isa niyang kasama ng coke sa pagkain na kakalapag ko pa lang.
Hindi man ako nagpakita ng kahit anong reaksyon, ramdam ko ang kaba sa loob ng dibdib ko. Gusto ko sanang magsalita pa, pero kailangan kong maging propesyonal. Bago ako umalis, humirit pa si Matcha, "Just go and make him another one. He can't eat this now." Sinamahan pa ng mapang-asar na "Come on. Chop-chop, Aly." Kinuha ko na lamang ang pagkain at dinala pabalik sa kitchen.
Bago ako tuluyang umalis, tumigil ako sandali at nilapitan siya. "May problema ka ba, Matcha?" tanong ko, sinisiguradong maramdaman niya ang malamig kong tono.
"What did you just call me?" nagtataka niyang tanong.
Nagpatuloy ako, "Trick ko 'yun para matandaan ko ang mga kustomer namin. Mahilig kang mag-order ng Matcha kaya ayon ang naging trick ko para matandaan kita. Hindi mo naman palaging inuubos, at ilalagay mo pa ang tip sa loob ng baso. Your two-percent tip, three if you're feeling generous. But let me know if there's anything I can do to make your experience here more delightful. Pero mas ma-a-appreciate namin kung ilalagay mo ang tip sa tamang lagayan at hindi sa loob ng baso mo na may Matcha." Hindi ko na hinintay ang kanyang sagot at agad akong umalis, dala ang pagkain para palitan.
Pagkatapos mapalitan ng bago ang steak, bumalik ako sa kanila at inilapag iyon nang maayos sa mesa. "Enjoy your meal," sabi ko pa, pinilit ang sarili na ngumiti kahit na sa loob-loob ko'y gusto ko nang matapos ang buong eksenang ito. Tumalikod ako at nagpatuloy sa trabaho, pilit iniiwasan ang init ng ulo at pagod na nararamdaman. Sa araw na iyon, natutuhan ko na kahit gaano kahirap, hindi ko dapat hayaan ang ibang tao na sirain ang araw ko.
Mga ilang segundo lang ay nakarinig kami ng sigaw mula sa puwesto nila Matcha. Nagulat ako nang makita siyang hawak-hawak ang kaniyang kamay, na namumula at halatang napaso mula sa mainit na steak na dinala ko sa kanilang mesa. Bigla akong nakaramdam ng kaba, dahil alam kong hindi maiiwasang ako ang sisihin sa nangyari. Hindi ko lubos maisip na ang simpleng trabaho ng pag-serve ng pagkain ay maaaring humantong sa ganitong sitwasyon.
Sa gitna ng kaguluhan, agad na sumugod si Ma'am Faith patungo sa grupo nila Matcha. Kahit mukhang kalmado siya sa labas, halatang nag-aalala siya sa nangyari. "Aly, kumuha ka ng yelo," mabilis na utos niya, habang tinutungo si Matcha para tingnan ang kanyang kalagayan.
Tumango ako at dali-daling pumunta sa kusina. Habang kinukuha ko ang yelo, hindi ko maiwasang mapaisip sa mga pwedeng mangyari. Paano kung magreklamo si Matcha? Paano kung palakihin nila ang isyu? Pagbalik ko, kita ko pa rin ang sakit sa mukha ni Matcha habang abot-abot ang reklamo. "Ano ba naman 'to? Gusto niyo bang masaktan ang mga kustomer niyo?" sigaw niya, hindi alintana kung marinig man ng ibang tao sa restawran.
Si Ma'am Faith, na pilit pinapanatili ang kanyang kalmado, ay sinubukang humingi ng paumanhin. "Pasensya na po, Sir. Hindi namin sinasadya. Siguro po masyadong mainit talaga ang pagkaing naihanda sa inyo." Inilapat niya ang yelo sa kamay ni Matcha, ngunit halata pa rin ang galit sa mukha ng huli.
Tahimik lang akong nakatayo sa gilid, hindi alam kung ano ang sasabihin o gagawin. Ang mga mata ni Matcha ay nakatutok sa akin, puno ng galit at hinanakit. Alam kong kahit ano pang paliwanag o paumanhin ang sabihin, ako ang maaaring sisihin sa nangyari. Kahit na gusto kong humingi ng tawad, nagdesisyon akong maghintay at tingnan kung paano hahawakan ni Ma'am Faith ang sitwasyon.
Habang iniisip ko kung ano ang magiging epekto ng insidenteng ito, lalo akong kinabahan. Alam ko na kahit isang maliit na pagkakamali lang ito, maaaring magdulot ito ng malaking problema, hindi lang sa akin kundi pati na rin sa buong restawran.
Pagkaalis ng apat na lalaki, hindi ko maiwasang mapansin ang nakakalokong ngisi na iniwan ni Matcha sa akin. Para bang sinasabi niyang hindi pa tapos ang kanilang pang-aasar. Napangiwi na lang ako habang tinitingnan ang kanilang papalayong mga likuran, alam kong may kasunod pa ang mga trip nilang iyon. Hindi ko lubos maisip kung bakit tila ba ako ang napag-iinitan nila. Sa tuwing magkikita kami, laging may pang-aalipusta, na para bang masaya sila sa bawat pagkakataong naaasar nila ako.
Napapaisip ako kung sadyang galit ba sila sa akin dahil isa akong Asian na nagtatrabaho sa bansang ito. Madalas ko ring maramdaman ang bigat ng kanilang mga mata, na tila ba pinandidirihan ako o pinagtatawanan. Hindi ko rin maintindihan kung saan nanggagaling ang ganoong klaseng poot mula sa ibang lahi, lalo na't ang mga katulad ko ay naninirahan nang payapa at nagsusumikap lang na magtrabaho.
Hindi ko maialis sa isip ko ang isyu ng diskriminasyon. Simula pa noong una, palagi nang target ng pang-aalipusta at hindi patas na pagtrato ang mga Asyano at Black Americans. Sa kabila ng mga kampanya para sa pagkakapantay-pantay ng lahat ng lahi, tila ba nananatili pa rin ang pagkiling at prehuwisyo laban sa amin. Paulit-ulit na lang, parang isang siklong hindi mabasag, at lagi na lang kaming nasa ilalim ng sapatos ng mas makapangyarihan.
Iyon ang katotohanan na masakit tanggapin-ang ideya na kahit na anong pagsusumikap naming maging bahagi ng lipunan, palaging may mga taong pilit kaming isinasantabi at minamaliit dahil lamang sa aming pinagmulan. Sa kabila ng lahat ng ito, wala akong balak sumuko. Alam ko na ang pagtayo ko sa aking sariling mga paa at pagpapakita ng lakas ay ang tanging paraan para patunayan na mali sila sa kanilang iniisip.
Kinabukasan, habang abala kami sa ginagawa namin, lumapit naman sa amin si Matcha na may kasama, mukhang magulang niya.
Pagkatapos makipag-usap ni Ma'am Faith sa mga ito, tumuloy sila papunta sa counter kung saan ako naroon. Mabuti na lang at tatlo pa lamang ang mga kustomer sa paligid, kaya't tahimik at hindi pa abala ang paligid. Malalim ang hininga ko dahil alam kong hindi magiging madali ang pag-uusap na ito. Alam ko na may mga reklamo silang ipapahayag, at kahit gusto ko nang matapos ang araw, kailangan ko itong harapin.
"You must be Aly," sabi ng Nanay ni Matcha habang tinititigan ako mula ulo hanggang paa, na para bang sinusuri niya ako. "He was up all night in pain and couldn't get any sleep." Tumango siya at tumingin sa kanyang anak na si Matcha, na tila nagkukubli ng galit sa likod ng kanyang mahinahong ekspresyon. "It's a second-degree burn. We have photos," dagdag pa ng ina habang may bahagyang pagbabanta sa tono ng kanyang boses, na para bang pinapakita na may ebidensya silang hawak laban sa akin.
Napatingin naman sa akin si Ma'am Faith na halatang napapabuntong-hininga na lang dahil sa sitwasyon. Halata ang tensyon sa pagitan naming tatlo, ngunit pinilit ni Ma'am Faith na maging kalmado.
"Well, we've all been worried sick over this situation, especially Aly. Isn't that right, Aly?" tanong niya sa akin na may pag-aalala sa kanyang mga mata.
"Hmm," simpleng tugon ko, hindi na rin ako makatingin ng diretso sa kanila. Alam kong may kasalanan ako, pero hindi ko rin kayang i-absorb lahat ng responsibilidad sa nangyari.
"And she's so grateful for this opportunity to apologize about what happened. Isn't that right, Aly?" patuloy na sabi ni Ma'am Faith, sinusubukang ayusin ang sitwasyon.
"That's right," sagot ko, bagaman halatang pilit. Alam kong hindi sapat ang mga salitang iyon para mapatawad ako, pero wala na rin akong ibang masabi sa puntong iyon.
"Well, if she truly feels sorry for what happened to my son, she's going to need to say a lot more than just that," sabi ng Mama ni Matcha, na tila lalong nagpapabigat sa atmospera. Ang tono niya ay malamig, puno ng panghuhusga, at halatang hindi siya kuntento sa anumang sasabihin ko.
Bago pa man makapagsalita si Ma'am Faith, muling sumabat ang babae, hindi tinatapos ang kanyang hinaing.
"I'm sorry, but this person is reckless and disrespectful, and she caused my son harm," inis na sabi ng Mama ni Matcha, parang gusto niyang ipakita na siya ang may kontrol sa sitwasyon.
"Sandali lang-your son hurt himself," sagot ko upang linawin ang nangyari. Hindi ko kayang tanggapin na lahat ng sisi ay sa akin mapupunta. Ang totoo, aksidente lang talaga ang lahat.
"You didn't even bother to warn him that the plate was hot." Buo ang tiwala niya sa sinabi niya, at ramdam ko ang pagkamuhi sa kanyang boses.
"Are you for real?" tanong ko, hindi makapaniwala sa mga paratang niya. Muntikan pa akong matawa sa absurdity ng lahat, pero pinigilan ko ang sarili ko. Alam kong hindi tama ang magpakita ng kawalang respeto, kahit na nakakabastos na ang kanyang sinasabi.
"Just say you're sorry, Aly..." paalala sa akin ni Ma'am Faith. Alam niyang kahit siya ay naguguluhan na sa sitwasyon, pero kailangan na naming matapos ito sa maayos na paraan.
"Aly is sorry," sabat ni Ma'am Faith, halatang gusto na niyang tapusin ang usapan.
"And yet we still haven't heard it," sagot ni Mama ni Matcha, na hindi talaga papayag hangga't hindi niya nakukuha ang gusto niya. "Do you have a family?"
"Meron ho," sagot ko, nagpipigil ng galit. Hindi ko maintindihan kung bakit kailangan pang idamay ang pamilya ko sa usapang ito.
"Just look at the kind of example you're setting for your family and your people," sabi niya sa akin na para bang may kinalaman ang aking pagkatao sa nangyari. May halong pagkutya ang kanyang boses, na tila ba ako ay mas mababa sa kanila.
Napatingin naman ako kay Matcha, umaasang magkakaroon man lang ng pag-unawa mula sa kanya. Ngunit ang nakita ko lang ay ang tahimik niyang binulong-'Chop-chop, Aly'-na parang wala lang sa kaniya ang lahat.
"I'm sorry..." mahina kong tugon. "Okay?" Tumingin ako sa Mama ni Matcha, inaasahang tatanggapin na niya ang paghingi ko ng paumanhin.
"Thank you, Aly," sabi ni Ma'am Faith, na tila nakahinga ng maluwag kahit papaano.
"It's not okay. That was completely rude and insincere, and kind of bitchy," wika ni Mama ni Matcha, na nagdulot ng bigat sa dibdib ko. Alam kong hindi siya titigil, kahit na wala na akong maisip na ibang paraan para mapagaan ang sitwasyon.
"Oh, you want me to mean it?" tanong ko, ngayon ay talagang napupuno na rin ng inis.
"That would be nice," sagot niya, sa tono ng boses niya ay alam kong gusto niyang makita akong sumuko.
"I'm sorry..." sabi ko, pinilit na magpakita ng pagkakumbaba. "How's that?"
"That's great," putol ni Ma'am Faith, pero alam kong hindi pa rin ito sapat para sa kanila.
"Wait a minute, Ma'am Faith. Let me give it another go," sabi ko, sabay hakbang patungo sa harapan ni Matcha. Alam kong hindi na ito tungkol sa insidente, kundi sa prinsipyo ko na rin.
"I'm sorry that you're so out of touch with basic human decency and how to treat people, especially service workers, with respect." Diretso ko siyang tinitigan habang sinasabi ko ito, ipinapakita na hindi ako matitinag.
"She doesn't mean that," pagpipigil ni Ma'am Faith, halata ang kaba sa kanyang boses. Alam niyang pinalalala ko ang sitwasyon, pero hindi ko na kayang magpakumbaba.
"No, I do. Kung alam mong mali ka na at bastos ka pa rin makitungo, pwes, hindi puwedeng pabayaan na lang iyon." Ngumiti naman ako kay Ma'am Faith, sinisigurado na nakikita niya ang determinasyon ko. Alam kong hindi na ito maganda, pero gusto ko lang ipaglaban ang nararamdaman ko.
Pagkatapos ay tumingin ako sa magulang ni Matcha, hindi alintana ang galit sa kanilang mga mata. "I'm sorry that you're so full of yourself that you believe it's acceptable to blame others for your son being an arrogant idiot. I'm sorry that you think your son's attitude is justified by what's merely a superficial burn. And I'm especially sorry that your son and his friends are just as entitled, spoiled, and terrible. If kids like him are our future, then we're all in trouble. Now that's what I'm truly sorry for."
Ngumiti ako sa kanila, kahit alam kong malaki na ang naging pinsala ng mga sinabi ko. Halos may dumaan namang anghel dahil sa katahimikang bumalot sa amin. Walang nagsalita, lahat ay tila nag-iisip kung paano tatapusin ang tensyon na bumalot sa lugar.
"Magliligpit lang ho ako, Ma'am Faith," sabi ko, bago ako tuluyang tumalikod. Narinig ko ang mahihinang bulong ng mga tao sa paligid, pero wala na akong pakialam. Ginawa ko ang sa tingin kong tama, at iyon na ang mahalaga para sa akin.
Habang nasa opisina ako, umiinom ako ng tubig mula sa baso sa harapan ko, sinusubukan kong magpahinga matapos ang magulong nangyari. Sina Xyra at Jerwin ay tahimik na nanonood mula sa kabilang bahagi ng kwarto, halos hindi makapaniwala sa kanilang nakita. Mukhang nagbago ang isip ng isang empleyado na ayaw nang pumunta sa bar dahil sa banta ko. Mukhang natutunan niyang dapat niyang itigil ang pagsusugal kung ayaw niyang makatagpo ng mas malala pang problema.
Habang naiwan silang nagkukuwentuhan, hayaan ko lang silang magtsismisan. Nang dumating si Ma'am Faith, inisip ko na baka sermonan ako, pero kahit siya ay nabigla sa nangyari. Sinabi niya sa akin na kung may ganitong sitwasyon ulit, kailangan agad itong ayusin para hindi na lumala pa. Naiintindihan ko na nagkamali ako, at aminin kong napuno lang talaga ako. Pero hindi ko rin maikakaila na may dahilan din ako para ipagtanggol ang sarili ko, dahil may pagkakamali rin si Matcha sa nangyari. Ang pangalawang pagkakataon ay nagpapakita na kahit anong mangyari, kailangan mong maging mahinahon at maayos sa paghawak ng problema para maiwasan ang mas malalaking isyu.
Nang makauwi ako sa apartment ko, agad akong natulog para makapagpahinga. Wala namang pasok kinabukasan kaya hindi ko kailangan mag-alala sa pagbangon nang maaga. Tumagal ako ng mga dalawang oras sa pag-idlip, bago ko napagtanto na kailangan ko na ring bumangon. Nang magising ako, tumingin ako sa oras at napansin kong alas sais na ng gabi. Kailangan kong pumunta sa grocery store dahil ubos na ang ilang mga pagkain dito sa apartment.
Nagbihis ako ng simpleng t-shirt at shorts bago ako lumabas. Naglakad ako papunta sa tunnel, isang lugar na pamilyar na sa akin ngunit madalas na nagiging labirinto. Palaging ito ang dinadaanan ko kapag gusto kong mag-ingat. Alam kong hindi sila nagpapakita ng maraming interes, pero sa kabila ng kanilang mga pagsisikap na hindi magpahalata, alam kong may mga mata silang nakasunod sa akin, lalo na kapag nasa Oxford ako o kapag nasa trabaho.
Hindi nila naiintindihan kung paano ako nakakatakas mula sa kanilang pangangalaga. Minsan, para magkalat at mawalan ng anumang pagkakakilanlan, binabago ko ang aking mga ruta sa pamumuhay. Paminsan, sumasakay ako ng bus, paminsan naman ay tren, at kung minsan ay naglalakad ako nang walang tiyak na patutunguhan, na tila nawawala ako sa kanilang mga mata. Ang ganitong pagbabago ng aking mga destinasyon ay nagbibigay sa akin ng pakiramdam ng seguridad, kahit na alam kong palaging may mga nagmamasid sa akin.
Pagdating ko sa loob ng grocery store, kumuha lang ako ng mga kakailanganin ko para sa buong linggo. Sinisiguro kong sapat lang ang binibili ko para hindi masayang o masira ang mga pagkain kung hindi agad magagamit. Mas praktikal na ganito dahil nababalanse ko ang gamit at gastos ko, lalo na't galing sa suweldo ko sa restawran ang perang ito, at hindi sa pera ni Mr. Richard. Mas gusto ko kasing kontrolado ko ang pinaggagastusan ko, hindi umaasa sa sinuman.
Habang naglalakad ako sa loob ng grocery, ramdam ko na ang mga matang nakasunod sa akin. Mula pa kanina, alam kong may nagmamatyag sa bawat galaw ko. Pero hindi ko pinapahalata na aware ako. Patuloy lang ako sa normal kong kilos, ayokong magpahalata o magbigay ng dahilan para isipin nilang pinagdududahan ko sila. Alam ko na sinusubukan nilang basahin ang galaw ko, pero mas maingat ako kaysa sa iniisip nila.
Paglabas ko ng grocery store, tuloy lang ako sa paglalakad. Ramdam ko na mas dumadami na ang mga sumusunod sa akin. Sakto naman, nakarating ako sa isang parkeng walang katao-tao, bukod sa amin. Madilim na ang paligid pero maliwanag pa rin ang buwan, at may mga ilaw sa gilid ng daan.
Bago pa man ako maabutan ng isa sa mga lalaking sumusunod sa akin, naunahan ko na siya-hinawakan ko agad ang braso niya at mabilis na inikot ito sa likod ko, dahilan para bumagsak siya sa sahig. Nataranta ang mga kasamahan niya at agad na nagsilapit sa akin. Sampu silang lahat, kasama na 'yung lalaking namimilipit pa rin sa sahig. Tinulungan siya ng ilan sa kanila, habang 'yung iba ay nagkumpol sa harap ko, handang sumugod.
"Ikaw ang dahilan kung bakit nagkaroon ng ganitong tradisyon ang Konseho at Parlyamento," sabi ng lalaking tila lider nila.
"Anong ako?" sagot ko, naguguluhan. "Siraulo ka ba? Wala akong kinalaman sa mga ginagawa ninyo. Ako nga itong laging pinag-iinitan ng dalawang panig, tapos kami pa raw ang may kasalanan? Amats ka ba?"
"Kasalanan ito ng pamilya mo. Kailangan n'yong magbayad para sa pamilyang inagrabyado ninyo," bulyaw ng isa pa.
"Jusko, hindi ako iyon. Kung pamilya ko, sila ang kausapin mo," mariing tugon ko.
"Patay na ang Lolo at Lola mo," sagot ng isa pang lalaki.
"Edi, wala na kayong kakausapin. Bakit ako ang iniistorbo ninyo? Kung gusto n'yong magreklamo, pumunta kayo sa Pilipinas at hanapin n'yo si Tulfo. Doon kayo magsumbong," pang-asar kong sagot.
Napangiwi naman ako dahil sa kanilang mga sinasabi. "At saka, bakit hindi n'yo kausapin ang Punong Ministro? May kinalaman din naman sila sa nangyari, 'di ba? Bakit ako ang pinupuntirya ninyo? Ako ba ang may atraso sa inyo?"
"Manahimik ka!" sigaw ng lider nila bago sumugod sa akin. Pero bago pa siya makalapit, biglang huminto ang apat na itim na sasakyan sa gilid namin.
Nanlaki ang mga mata ng mga kalalakihan at agad silang nagtakbuhan palayo, takot na takot sa kung sino man ang dumating. Tumahimik naman ako ng ilang sandali, sinusubukang pakiramdaman ang sitwasyon. Mukhang may ideya rin kasi ako kung sino ang dumating-hindi na rin naman ako nagugulat dahil isa rin sila sa mga grupong palihim na nagmamasid sa akin.
Pagbukas ng pinto ng isa sa mga itim na sasakyan, bumaba ang isang lalaking hindi maikakailang mataas ang katayuan. Si Punong Ministro. Banayad ang kanyang postura, na para bang wala siyang iniindang bigat ng responsibilidad. Sa bawat hakbang niya, ramdam ko ang presensya niyang mabigat at puno ng otoridad. Parang inosente ang kanyang kalmado at seryosong mukha, pero hindi maitatago ang karangyaang humihiyaw sa bawat galaw niya. Halatang sanay siya sa atensyon at respeto ng mga tao-lahat ay nakatuon sa kanya, nag-aabang sa susunod niyang gagawin o sasabihin.
Nakatayo lang ako, pinagmamasdan siya habang papalapit. Walang nagsasalita, pero ramdam ko ang tensyon sa paligid. Malakas ang kanyang dating, isang taong hindi basta-basta kinakalaban. Alam ko rin na hindi siya pupunta rito kung walang mabigat na dahilan. Kailangan kong maging handa-hindi ko alam kung ano ang pakay niya, pero sigurado akong hindi ito simpleng usapan lamang.
_______________________________________________________________________________________________________