Vai trò của nhân vật Thị Nở trong truyện ngắn "Chí phèo" (Nam Cao).
Với nghệ thuật, muôn đời chất hồ kết dính nhào nặn nên nó chính là sức liên tưởng, tưởng tượng, sáng tạo riêng của các nghệ sĩ mà hình tượng nghệ thuật là sự hiện hình đặc biệt quan trọng. Và với tác phẩm Chí Phèo, nhân vật Thị Nở thật sự đã là một chất hồ kết dính đáng quí như thế!
Trong văn chương, hình tượng nghệ thuật là một yếu tố vô cùng quan trọng góp phần làm nên thành công của tác phẩm. Bao thế hệ người đọc đã không sao quên được vị ngọt ngào, đắm say của tình yêu giữa Romeo và Juliet, đã không ngừng thổn thức cùng Giăng van găng, khắc khoải cũng nàng Kiều... và xa xót cho bao người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám như Chí Phèo, nhưng có lẽ rất khó định hình cảm xúc với nhân vật Thị Nở trong kiệt tác "Chí Phèo" của Nam Cao. Giường như, TN là một sự hiện diện của một thế lực siêu nhiên nào, nhưng cũng lại là một người đàn bà vô cũng tầm thường...khiến ta không thể khẳng định bằng một mệnh đề mà phải có sự phân tích, cảm nhận ở nhiều phương diện khác nhau. Đây là thành công của Nam Cao, cũng là thành công và đặc sắc của thiên truyện "Chí Phèo".
Đã bao giờ ta yêu cuộc sống này để rồi yêu cội nguồn tạo ra nó ? Đã bao giờ ta nhìn vào lịch sử đau thương của dân tộc để trân trong từng mối quan hệ quanh ta? Thời kì trước những năm 1945 khi thực dân Pháp xâm lược biến nước ta thành thuộc địa,cuộc sống của người nông dân Việt Nam là những ngày tháng cơ cực, lầm than, bế tắc và khốn cùng vào bậc nhất trong lịch sử đau thương của dân tộc. Xã hội thực dân nửa phong kiến như một cái máy chém người không để lại dấu vết. Con người, nhiều khi sống hiền lành, an phận cũng không được, còn những kẻ độc ác, bạo tàn, xấu xa lại là kẻ thắng thế trong trò chơi cuộc đời. Và trong cuộc chơi đảo lộn ấy không biết đâu là kẻ xấu, người thiện, nhiều khi vẻ ngoài đã vô tình biến thành rào cản trong mối quan hệ giữa người với người. Nam Cao-nghệ sĩ "sống và viết" đã làm rõ những trải nghiệm ấy trong kiệt tác nghệ thuật của mình: tác phẩm "Chí Phèo".
Thiên truyện vừa bắt đầu, bi kịch của Chí cũng vừa bắt đầu. Những tiếng chửi vô tội vạ của Chí vang lên nhưng không ai thèm để ý hay đáp lại. Ngày đến quyền giao tiếp cũng không có. Vì đâu ? Phải chăng vì " hắn về lớp này trông khác hẳn, mới đầu chẳng ai biết hắn là ai. Trông đặc như thằng săng đá! Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ. Trông gớm chết!". Và rồi Chí Phèo trượt dài trong vô thức, trong cơn say, Chí gây bao đau thương, Chí biến thành con quỉ làng Vũ Đại, lún dần vào cái hố tội lỗi để bước ra hắn cuộc sống bằng phẳng của một con người đúng nghĩa. Trước đây, Chí Phèo khi sinh ra đã gần như không người thân thích, Chí lớn lên trong sự chắp vá của tình người, nhưng không vì vậy mà Chí trở thành con người ác độc, bạo tàn. Hai mươi tuổi, Chí là anh canh điền khỏe mạnh, hiện lành, thuần nông, chất phác nếu không nói là lương thiện. Nhưng trong cái xã hội ấy, được giữ lấy bản chất của mình thôi cũng là cả cuộc sinh tử, xã hội thực dân nửa phong kiến với bao oan trái, bất công, nghiệt ngã đã sản ra nhà tù thực dân đáng sợ, nó nuốt chửng Chí vào chỉ vì cái lí do ghen tuông cá nhân vớ vần không chính đáng để rồi trả lại cho làng Vũ Đại một tên lưu manh. Chí mất cả nhân hình lẫn nhân tính. Rồi sau khi đi tù về, Chí bị cụ Bá khống chế, biến thành một quân cờ, một tay sai, ...từ đó không ai coi Chí là người. Đó đã là một bị kịch. Sau một bữa rượu, Chí trên đường về "nhà" đã thổ mật xanh mật vàng. Nhưng cái đêm hôm ấy mới thật là bước ngoặt trong cuộc đời của Chí Phèo. Nam Cao dành một dung lượng lớn cho phần này, chẳng phải ngẫu nhiên mà nhà văn lại chăm chút, tưới tắm cho khung cảnh đẹp đẽ đến vậy. Đó là cái đêm mà ánh trăng vàng óng vẫn chảy khắp đường trần gian, những bụi chuối rờn rờn theo gió mát cũng hữu tình, bên bờ sông, Chí đã gặp Nở, cặp "đôi lứa xứng đôi" đã tác hợp từ đây để guồng máy thiên truyện bắt đầu được vận hành. Lương duyên tiền định đã đưa Chí may mắn tìm được cánh cửa thoát khỏi cuộc sống thực tại u ám và tối tăm. Sáng hôm sau khi Chí "tỉnh" dậy lần đầu tiên trong đời và đang suy ngẫm lại bản thân, hắn đã cảm nhận được hơi ấm ban mai, những âm thanh bình dị của cuộc sống, và cả ước mơ giản dị thuở nào của mình "hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải. Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm." Chí cũng nhận ra tuổi già của hắn " đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau." Nhưng bỗng một luồng gió lạ thoảng đến-Thị Nở bước vào. Thị xuất hiện thật tự nhiên, nhưng nếu thị không xuất hiện thì sao ? Sẽ thế nào nếu một hòn than đang âm ỉ cháy nhưng không có ngọn gió thổi bùng nó lên ? Sẽ thế nào nếu một phản ứng hóa học thiếu chất xúc tác ? Nếu không có người đàn bà ấy, ắt hẳn cuộc đời Chí sẽ chẳng thể sang một trang khác, chẳng thể tìm được cánh cửa để giải thoát khỏi một nhà tù vô hình mà Chí đang lọt thỏm giữa nó. Cách Thị Nở xuất hiện cũng đã nói lên phần nào tính cách của thị. Với nồi chào hành còn nóng nguyên trên tay, thị không chỉ mang đến cho Chí một thứ thức ăn để duy trì sự sống của con người mà có lẽ điều quan trọng hơn cả là tình người, sự chăm sóc của đồng loại. Đó là lần đầu tiên Chí được người khác cho ăn sau bao năm làm quỷ dữ. Phải chăng, với chi tiết này, Nam Cao lên tiếng chừng nào mà con người phải giành giật của người khác từng miếng ăn thì mới có ăn, chừng nào một số người còn giẫm lên đầu những người kia để nhô lên thì loài người còn phải xấu xa, bỉ ổi, tàn nhẫn và ích kỉ. Chất độc ở ngay trong sự sống này, sau hình hài đẹp đẽ, cao sang nhưng trong thị nở- một người đàn bà xấu "ma chê quỷ hờn" lại là một thứ chất kết dính, một chất xúc tác thiết yếu. Đây là lần đầu tiên Chí được bàn tay của một người "đàn bà" chăm sóc, cũng là lần đầu tiên được ăn cháo hành. Chao ôi! Những lần đầu tiên ấy đến cùng một lúc làm Chí như vỡ òa, để rồi "hắn thấy mắt hình như ươn ướt". Nước mắt rơi! Chí đã biết rung cảm trước cuộc đời, cũng là hòa nhập vào cuộc sống bình dị đời thường của bao người, Chí đã thức tỉnh từ khoảnh khắc ấy, cùng với Thị Nở.
