Ngẫu Hứng

Những bài học chẳng thể tìm thấy trong sách vở

( Ai cũng có một hành lang để đi qua, và một ngọn đèn để nhớ mãi. )

Có những buổi sáng, tôi thức dậy giữa khoảng giao mùa, bầu trời mờ nhòe như tấm lụa phủ sương. Tiếng loa phát thanh vang đâu đó, tiếng mẹ gọi tôi dậy, tiếng loạt xoạt sửa soạn của cô học trò khi vô tình ngủ "nướng" --- tất cả như bản nhạc dạo quen thuộc của một ngày bình thường, mà vẫn khiến lòng tôi nôn nao.
Thế là, tôi bắt đầu năm lớp mười --- năm đầu tiên của tuổi mười sáu, năm đầu tiên được gọi là "học sinh cấp ba", và cũng là năm đầu tiên tôi nhận ra: tuổi trẻ không chỉ là những ngày nắng rực rỡ, mà còn có cả hôm gió ngược và cơn mưa rào bất chợt trong lòng.

Năm lớp mười, với tôi, trôi qua như một hành lang dài không có điểm cuối.

Ngày học đầu tiên ở ngôi trường mới khắc ghi như một mảnh kí ức khó phai trong suốt quá trình trưởng thành của tôi. Khi ánh sáng len qua khung cửa sổ, đổ bóng nghiêng lên mặt bàn, hắt lên quyển vở còn thơm mùi giấy mới, chiếu rọi những hạt bụi phấn nhỏ, tưởng chừng như vô hình, bay lên rồi rơi xuống --- lặng lẽ, chậm rãi, tựa như chính tôi đang lơ lửng giữa sự háo hức và lo âu. Mọi thứ đều lạ lẫm: những khuôn mặt xa lạ, những tiếng cười giòn mà tôi chưa quen, màu sơn tường hơi ngả vàng như đã chứng kiến bao thế hệ đi qua. Tôi vừa thấy mình nhỏ bé, vừa thấy lòng tràn đầy một thứ cảm xúc không tên --- như thể đang đứng ở lưng chừng giữa bản thân tôi "ngày hôm qua" và "ngày mai" tại nơi đây.

Giữa khung cảnh lớp học im phăng phắc, giọng cô giáo vang vọng, nhẹ nhàng và trong trẻo hệt buổi sáng đầu thu ấy. Cùng đôi mắt hiền từ, nho nhã, nhìn tất cả học sinh trìu mến như thể đã quen biết chúng tôi từ lâu, cô cất tiếng hỏi đầu tiên về mục tiêu và mơ ước của học trò khi bước chân vào ngôi trường này. Và như dự đoán, không một ai trả lời. Học sinh chỉ nhìn nhau, cười ngượng ngùng, và cúi xuống tưởng chừng như câu hỏi ấy chẳng dành cho bản thân mình. Tôi cũng vậy, lặng lẽ vẽ những hình nguệch ngoạc nhỏ lên trang vở. Ấy vậy mà cô vẫn rất dịu dàng mà không hề nao núng.

"Không sao đâu. Rồi sẽ có lúc, mỗi người các em tìm ra được câu trả lời cho riêng mình."

Câu nói ấy nhẹ như gió, nhưng dường như đã âm thầm neo lại trong tôi tự lúc nào --- như một ngọn đèn nhỏ treo nơi cuối hành lang dài của tuổi trẻ.

Thời gian trôi, ban đầu chậm rãi như một bản nhạc không lời, rồi bất chợt nhanh đến mức khiến tôi giật mình.

Có những buổi sáng tôi vội vã đến trường, sương còn đọng trên tóc, tiếng giày gõ vang trên nền gạch, và tiếng chuông điểm giờ vang lên từng nhịp quen thuộc.

Có những buổi chiều, nắng len lõi qua tán phượng, vàng rực cả sân trường. Mùi giấy, mùi bảng phấn, mùi mồ hôi của những ngày ôn tập hòa vào nhau --- tất cả tạo nên thứ hương rất riêng của tuổi học trò.

Thỉnh thoảng, trong những giờ ra chơi, tôi ngước nhìn lên bảng đen --- nơi còn vương lại những vệt phấn mờ. Bất giác, tôi nghĩ: điều gì khiến con người ta kiên nhẫn đứng giảng suốt bao năm như thế mà vẫn mỉm cười?
Có lẽ, đó là niềm tin --- thứ ánh sáng không nhìn thấy, nhưng cảm nhận được, như ngọn đèn chỉ lối giữa hành lang tối.

Tôi đã có những ngày ngồi thật lâu bên cửa sổ, nhìn mưa trút xuống sân trường, chảy thành vệt dài nơi bậc thềm. Mưa làm ướt vở, làm nhòe chữ, làm dậy lên mùi bụi phấn ẩm. Cô giáo vẫn ngồi đó, bên bàn giáo viên, đôi tay cẩn thận lật từng trang bài kiểm tra, ánh mắt dõi theo nét chữ học trò như đang nhìn vào một phần ký ức của chính mình.

"Cứ từ từ thôi. Không ai lớn lên trong một ngày cả."

Mỗi lần nhớ đến câu nói của cô, một phần trong tôi như tỏa ra hơi ấm bao trọn những bất an, chênh vênh còn lại. Có lẽ, trưởng thành thật ra là học cách bước đi chậm rãi, đi trên nhịp điệu của bản thân mà không sợ mình bị bỏ lại phía sau.

Thời gian cứ thế trôi, nhẹ nhàng mà sâu lắng. Tôi bắt đầu hiểu thế nào là mệt mỏi, thế nào là trách nhiệm, thế nào là niềm tin vào một điều chưa chắc chắn. Tôi học cách im lặng khi bị hiểu lầm, học cách mỉm cười khi thất bại, và học cách cảm ơn --- dù chỉ bằng ánh mắt --- với người đã tin tôi trong lúc tôi không tin chính mình.

Tuổi mười sáu, mười bảy không chỉ mang nắng vàng rực rỡ, mà còn cả những khoảng trời xám lặng, những buổi chiều mưa bụi giăng ngang, những lần điểm số khiến lòng se lại... Và đâu đó, vẫn là hình bóng thầy cô đứng cuối hành lang, khẽ mỉm cười chào dù giọng đã khàn sau tiết dạy dài. Họ hiện diện trong từng điều nhỏ bé --- tờ giấy, phấn vỡ, nét chữ đỏ trong bài kiểm tra, chiếc cặp cũ nằm gọn nơi bàn và ly trà nguội sóng sánh ánh chiều trên bàn giáo viên. Những điều bình dị ấy, sau này tôi mới nhận ra, là chứng nhân lặng lẽ cho hành trình chúng tôi trưởng thành.

Một ngày, tôi nhận ra mình đã khác. Không biết từ bao giờ, tôi thôi sợ tiếng chuông điểm đầu giờ, thôi lo khi bị gọi trả bài. Tôi bắt đầu tự tin nói lên suy nghĩ của mình, dám thử và dám sai. Và trong mỗi bước đi ấy, đâu đó, tôi vẫn cảm thấy ánh nhìn của cô --- không còn trực tiếp, nhưng vẫn ấm áp như nắng hạ sau giờ tan học.

Giờ đây, khi nhìn lại, tôi thấy năm lớp mười như một khung hình đã cũ, nhưng ánh sáng trong đó vẫn thật rực rỡ. Một khung hình có nụ cười bạn bè, có những giọt nước mắt sau giờ kiểm tra, và có bóng dáng người giáo viên đứng bên cửa sổ, nhìn theo lũ học trò đang lớn.

Tuổi trẻ đi qua như một cơn gió, nhưng người thầy, người cô --- họ ở lại, trong những phần rất nhỏ của ta: giọng nói, ánh nhìn, niềm tin, cách sống.

Năm tháng trôi đi, chúng tôi đã bước qua nhiều mùa, đi đến nhiều nơi, mang theo những ước mơ không còn non nớt như trước. Nhưng mỗi khi mệt mỏi, mỗi khi thấy lòng chênh vênh, tôi lại nhớ đến giọng nói ấy, ánh mắt ấy, và câu nói của người năm nào:

"Rồi sẽ có lúc, em tìm thấy câu trả lời cho riêng mình."

Và tôi biết --- tôi đã tìm thấy rồi.
Câu trả lời ấy không nằm trong một trang vở hay bài học nào, mà nằm trong chính hành trình tôi đi qua, dưới ánh sáng dịu dàng của những người đã lặng lẽ dẫn đường.

( Viết cho mùa cũ, và cho những người đã tin tôi trong những ngày tôi chưa biết tin vào chính mình. )