VITAMINA
Sinh tố A (Retinol) là tác chất được phát hiện đầu tiên trong nhóm sinh tố tan trong chất béo. Từ nhiều ngàn năm trước công nguyên, dù chưa có khái niệm về cấu trúc hóa học của sinh tố A, thầy thuốc đời xưa đã biết dùng dầu gan cá để chữa chứng quáng gà.
Nếu so sánh các báo cáo y học về sinh tố thì sinh tố A là thành phần được đề cập hàng đầu, thường chỉ đứng sau sinh tố C. Kết quả nghiên cứu trong thập niên gần đây cho thấy sinh tố A không những chỉ cần thiết cho quy trình tăng trưởng, cho thị lực và da niêm, mà còn có công năng quan trọng để phòng chống bệnh ung thư và tim mạch.
Trong ý nghĩa đó, chế độ dinh dưỡng có đầy đủ sinh tố A giữ vai trò tối quan trọng cho mục tiêu phòng bệnh. Theo báo cáo của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO), hiện vẫn còn hàng triệu người trong các nước chậm tiến mang bệnh do thiếu sinh tố A. Hàng năm, vẫn có không dưới nửa triệu trẻ con bị mù vì thiếu sinh tố A, trong số đó hơn 2/3 là trường hợp tử vong oan uổng, vì trên thực tế, phương thức phòng ngừa tình trạng thiếu hụt sinh tố A tương đối đơn giản.
Sinh tố A chi phối nhiều quy trình sinh lý của cơ thể. Một cách tóm lược, có thể minh họa chức năng đa dạng của sinh tố A như sau:
• Bảo vệ cấu trúc của da niêm trong toàn cơ thể.
• Yểm trợ thị giác trong quy trình phân biệt vùng sáng và bóng tối.
• Xúc tác sự phóng thích kích tố sinh dục và hưng phấn quá trình thụ thai.
• Phát triển sự tăng trưởng của nhau và bào thai.
• Hưng phấn quy trình kiến tạo xương tủy.
• Ức chế độc chất sinh ung thư và gây xơ cứng tế bào.
• Tăng cường khả năng đề kháng của cơ thể
Triệu chứng đầu tiên của tình trạng thiếu hụt sinh tố A là dấu hiệu quáng gà, nghĩa là tình trạng giảm sút thị lực vào buổi tối. Nếu nguồn dự trữ sinh tố A không được bù trừ, các triệu chứng khác như da khô, rụng tóc, gãy móng tay sẽ lần lượt xuất hiện. Tình trạng thiếu hụt sinh tố A nếu tiếp tục kéo dài sẽ dẫn đến hậu quả mất hẳn thị giác. Thêm vào đó là khuynh hướng bội nhiễm trầm trọng trên đường hô hấp, vì thiếu sinh tố A thì niêm mạc khí quản bị khô và tạo điều kiện thuận tiện cho vi trùng tác hại.
Nguồn cung cấp sinh tố A chủ yếu là thực phẩm xuất xứ từ nguồn gốc động vật như: gan, cá biển, bơ, sữa, trứng... Thành phần sinh tố A trong thực phẩm động vật có thể đảm nhiệm hoàn hảo phần lớn các chức năng liệt kê ở đoạn trên, nhưng lại không có khả năng phòng chống hiện tượng ung thư và xơ cứng tế bào, vì khả năng này không được đảm nhiệm trực tiếp bởi sinh tố A mà thông qua một tác chất tiền thân của sinh tố A: beta-carotin, còn gọi là tiền sinh tố A. Chất này lại chỉ có trong thực phẩm rau trái như: rau dền, cà rốt, cải broc-coli, bí rợ, cà chua, ớt bị, đu đủ, gấc, dưa hấu, khoai ta... Tiền sinh tố A là thành phần làm trái cây có màu vàng cam, rau cải có màu xanh thẫm. Thành phần này đảm nhiệm trong cơ thể con người ba chức năng quan trọng:
• Tiền sinh tố A được dự trữ trong mô mỡ của cơ thể và được gan sau đó biến thành sinh tố A. Cơ thể nếu có đủ lượng dự trữ tiền sinh tố A đương nhiên không rơi vào tình trạng thiếu sinh tố A một cách đột ngột. Cường độ biến đổi sinh tố A thay đổi tùy theo nhu cầu của cơ thể nên quy trình này còn có lợi điểm là không gây hậu quả tích lũy sinh tố A.
