"ANG MITO NG HULING BANTAY NG LIWAYWAY"

“ANG MITO NG HULING BANTAY NG LIWAYWAY”

Noong unang panahon, bago pa nabuo ang mga pulo at bago pa naihulma ang mga ilog na dumadaloy sa lupa, ang mundo ay nasa gitna ng isang malaking palanggana ng kadiliman. Walang umaga, walang hapon, at halos walang nakakaalam kung ano ang hangganan ng gabi. Sa gitna ng katahimikan, umiiral ang apat na dakilang nilalang—mga unang diyos na lumitaw mula sa pagbuga ng unang hininga ng uniberso.

Si Damulag, ang diyos ng lupa at lakas—katawang bato, pusong bakal, at tinig na kayang gumising sa pinakamalalim na bundok.

Si Daluyong, ang diyos ng tubig—malawak ang katawan, parang ilog na walang hanggan, at mata na kumikislap tulad ng patak ng ulan.

Si Sibulan, ang diyosa ng hangin—boses niyang parang bulong na yumayakap sa bawat nilalang, at pakpak na yari sa simoy na kayang humaplos o humagupit.

At huli, si Sulayman, ang diyos ng liwanag—isang nilalang na hindi pa lumilitaw, sapagkat ang kanyang liwanag ay nakaimbak lamang sa loob ng punong tinatawag na Puso ng Mundo, isang sagradong puno sa pinakasentro ng daigdig.

Habang tahimik ang mundo, may isang nilalang na umiiral sa pagitan ng diyos at tao: ang mga Anitu, malilikot, masayahin, at laging naglalakbay. Isa sa kanila ay si Kalipay, isang batang Anitu na may kakaibang lakas—kaya niyang maramdaman ang init mula sa ilalim ng lupa, na para bang tinatawag siya ng isang bagay.

Sa mga panahong iyon, hindi pa umiikot ang panahon. Ang lahat ay pantay-pantay—kadiliman lamang at katahimikan. At bagama’t payapa, may isang matagal nang nagkukubling problema: unti-unting nanghihina ang mundo.

Ang mga puno ay lumalago nang mahina, ang mga ilog ay nawawalan ng daloy, at ang mga bundok ay humihina at nagkakabiyak. Hindi alam ng mga diyos kung bakit.

Isang araw, tinawag ni Damulag ang mga diyos sa isang pulong.

“Nanghihina ang lupa,” wika niya habang tinatapik ang kanyang dibdib na parang dalawang batong naglalaban. “Nararamdaman kong may nilalang na humihigop ng lakas mula sa ilalim.”

Tumalikod si Daluyong, ang kanyang balat na parang alon ay kumulo. “Sa dagat, ang tubig ay kumakalma nang sobra. Wala nang sigla ang aking mga alon. Parang may humihigop ng aking diwa.”

Lumipad si Sibulan, tila nagdadala ng unos sa bawat galaw. “Ang hangin ay unti-unting namamatay. Parang may sumisipsip sa bawat paghinga ng mundo.”

Napatingin silang lahat sa gitna ng pulong, kung saan nakatayo ang matandang puno—ang Puso ng Mundo. Ang puno’y dati’y may malamlam na liwanag, ngunit ngayon, halos kulay-abo na ang balat nito.

“Ang liwanag ni Sulayman,” bulong ni Sibulan, “ay nauubos… ngunit bakit?”

Dahil hindi pa rin nagigising ang diyos ng liwanag, nagdesisyon ang tatlong diyos: kailangan nilang makahanap ng nilalang na maaaring bumaba sa kailaliman at tuklasin ang dahilan.

Maraming Anitu ang natakot—dahil ang kailaliman ng mundo ay kilala sa pagiging tirahan ng mga Ukob, mga nilalang ng anino na nabubuhay sa pandaraya at takot.

“Walang sinumang makababa roon at makabalik nang buhay,” wika ng mga matatandang Anitu.

Ngunit lumapit si Kalipay, maliit, payat, ngunit may ningning sa mata.

“Ipadala ninyo ako.”

Nagulat ang lahat. Pumalakpak ang ibang Anitu, pero hindi dahil sumang-ayon—kundi dahil sa pagkabigla.

“Kalipay,” sabi ni Damulag, “ang kailaliman ay mundo ng dilim. Hindi iyon laruan ng isang bata.”

Ngumisi si Kalipay. “Kung ang mundo ay nanghihina, hindi ako manonood lang. Kung may makakahanap kay Sulayman, ako iyon.”