Xem trước of 8Tiếp theo >

trao đổi chất và năng lượng

spinner.gif

130  

Chương 8  

Khái niệm về sự trao đổi chất và  

trao đổi năng lượng  

 

Trao đổi chất và trao đổi năng lượng là bản chất của hoạt động sống  

của mọi cơ thể sinh vật, là biểu hiện tồn tại sự sống. Sự trao đổi chất của  

cơ thể luôn gắn liền với sự trao đổi và chuyển hóa năng lượng. Chính vì  

vậy, trao đổi chất và trao đổi năng lượng là hai mặt của một quá trình liên  

quan chặt chẽ với nhau.  

8.1. Khái niệm chung về sự trao đổi chất  

Cơ thể sống tồn tại, phát triển trong môi trường và không ngừng liên  

hệ mật thiết với môi trường đó. Nó hấp thụ các chất khác nhau từ môi  

trường ngoài, làm biến đổi các chất đó và một mặt tạo nên các yếu tố cẩu  

tạo của bản thân cơ thể sống, mặt khác lại thải vào môi trường ngoài các  

sản phẩm phân giải của chính cơ thể cũng như các sản phẩm hình thành  

trong quá trình sống của cơ thể. Quá trình đó thực hiện được là do các biến  

đổi hóa học liên tục xảy ra trong cơ thể. Người ta gọi toàn bộ các biến đổi  

hóa học đó là sự trao đổi chất.  

Sự trao đổi chất bao gồm nhiều khâu chuyển hóa trung gian. Các  

quá trình này xảy ra phức tạp trong từng mô, từng tế bào bao gồm 2 quá  

trình cơ bản là đồng hóa (tổng hợp) và dị hóa (phân giải) tạo nên chu kỳ  

trao đổi chất liên tục giữa chất nguyên sinh và chất nhận vào.  

Quá trình đồng hóa là sự hấp thụ các chất mới từ môi trường bên  

ngoài, biến đổi chúng thành sinh chất của mình; biến đổi các chất đơn  

giản thành chất phức tạp hơn, sự tích lũy năng lượng cao hơn. Đây là quá  

trình biến đổi các chất không đặc hiệu (các chất hữu cơ của thức ăn như  

glucid, lipid, protein) từ các nguồn khác nhau (thực vật, động vật, vi sinh  

vật) thành các chất hữu cơ khác (glucid, lipid, protein) đặc hiệu của cơ thể.  

Đặc điểm của quá trình này là thu năng lượng. Năng lượng cần thiết cung cấp  

cho các phản ứng tổng hợp trên chủ yếu ở dạng liên kết cao năng của ATP.  

Quá trình dị hóa là quá trình ngược lại của quá trình đồng hóa, là  

sự biến đổi các chất phức tạp thành các chất đơn giản và giải phóng năng  

lượng cần thiết cho hoạt động sống. Như vậy đây là quá trình phân giải  

các chất dự trữ, các chất đặc trưng của cơ thể thành các sản phẩm phân tử  

nhỏ không đặc trưng và cuối cùng thành những chất thải (CO2, H2O,  

131  

NH3...) để thải ra môi trường. Năng lượng được tích trữ trong ATP và  

được sử dụng cho nhiều phản ứng thu năng lượng khác.  

Hai quá trình đồng hóa và dị hóa xảy ra liên tục liên quan với nhau  

và không tách rời nhau. Quá trình đồng hóa là quá trình đòi hỏi năng  

lượng cho nên đồng thời phải xảy ra quá trình dị hóa để cung cấp năng  

lượng cho quá trình đồng hóa. Do đó sự trao đổi chất và trao đổi năng  

lượng là hai mặt của một vấn đề.  

Tùy theo kiểu trao đổi chất, người ta chia sinh vật ra thành hai  

nhóm: nhóm sinh vật tự dưỡng và nhóm sinh vật dị dưỡng.  

Nhóm sinh vật tự dưỡng bao gồm tất cả các sinh vật tự tổng hợp  

chất dinh dưỡng cần thiết cho chúng. Để tồn tại và phát triển, nhóm này  

chỉ cần H2O, CO2, muối vô cơ và nguồn năng lượng. Có hai hình thức tự  

dưỡng. Đó là hình thức tự dưỡng quang hợp và hình thức tự dưỡng hóa  

hợp. Hình thức đầu thể hiện ở cây xanh và vi khuẩn tía, vi khuẩn lưu  

huỳnh vốn dùng quang năng để tổng hợp chất hữu cơ. Hình thức sau được  

thể hiện ở một số vi khuẩn nhận năng lượng trong quá trình oxy hóa các  

chất vô cơ.  

Nhóm sinh vật dị dưỡng bao gồm các sinh vật không có khả năng tự  

tổng hợp chất dinh dưỡng từ các chất vô cơ mà phải sống nhờ vào các chất

Xem trước of 8Tiếp theo >

Bình luận & Đánh giá

library_icon_grey.png Thêm share_icon_grey.png Chia sẻ

Đang đọc

Đề nghị