Żerca

46 13 0

~~Vita Maiorum~~ 

 Żercy zajmowali się składaniem ofiar i wyznaczaniem terminów świąt, a także rzucaniem losów, wróżeniem i kojarzeniem małżeństw (Swaćba) oraz odprawianiem obrzędów

Oops! This image does not follow our content guidelines. To continue publishing, please remove it or upload a different image.

 Żercy zajmowali się składaniem ofiar i wyznaczaniem terminów świąt, a także rzucaniem losów, wróżeniem i kojarzeniem małżeństw (Swaćba) oraz odprawianiem obrzędów. Stanowili elitę we wczesnosłowiańskim społeczeństwie i odgrywali dużą rolę polityczną, niejednokrotnie współrządząc wraz z księciem. Zgodnie z przekazami kronikarskimi nosili długie szaty i nie obcinali włosów. W okresie chrystianizacji stanowili główne ognisko oporu przeciwko nowej religii.  

Kroniki Saxo Gramatyka i Helmolda wiążą żerców ze Perunem, Świętowitem  i Prowe, zaś biskup Thietmar z Merseburga porównał ich do sług Swarożyca

Oops! This image does not follow our content guidelines. To continue publishing, please remove it or upload a different image.

Kroniki Saxo Gramatyka i Helmolda wiążą żerców ze Perunem, Świętowitem  i Prowe, zaś biskup Thietmar z Merseburga porównał ich do sług Swarożyca. Wszystko zatem wskazuje na to, że żercy byli kapłanami związanymi z kultem nieba. Byli przede wszystkim strażnikami świętych miejsc. Żerca to przede wszystkim kapłan-ofiarnik. Słowo żerca jest w bliskim związku ze słowem żertwa co oznaczało ofiarę całopalną wśród Słowian południowych i wschodnich, wśród Słowian zachodnich mówiono ,,obiata''. 

Nieprzypadkowe jest również podobieństwo żercy do takich wyrazów jak żarcie bądź żyr (tłuszcz), gdyż w ofierze bogom składane było właśnie jedzenie

Oops! This image does not follow our content guidelines. To continue publishing, please remove it or upload a different image.

Nieprzypadkowe jest również podobieństwo żercy do takich wyrazów jak żarcie bądź żyr (tłuszcz), gdyż w ofierze bogom składane było właśnie jedzenie. Z oddawaniem czci bóstwom często wiązały się również rytualne uczty, które były przygotowywane właśnie przez żerców. W tym miejscu warto wspomnieć, że jeszcze w staropolszczyźnie na określenie starosty weselnego używano słowa żyrzec. Nic w tym dziwnego, do obowiązków starosty należało wszakże m.in. przeprowadzanie rozmaitych rytuałów weselnych. Warto też wspomnieć, że w bardziej odległych czasach starosta weselny (zwany też swatem), podobnie jak pogański żerca, był jednostką uprawnioną do udzielania ślubów. 

Najwięcej o obowiązkach żerców wiemy z kroniki Saksona Gramatyka, który w rozbudowanych ustępach opisał świątynię w Arkonie w kontekście lokalnego kultu Świętowita i obchodzonego w czasie jego wizyty Święta Plonów

Oops! This image does not follow our content guidelines. To continue publishing, please remove it or upload a different image.

Najwięcej o obowiązkach żerców wiemy z kroniki Saksona Gramatyka, który w rozbudowanych ustępach opisał świątynię w Arkonie w kontekście lokalnego kultu Świętowita i obchodzonego w czasie jego wizyty Święta Plonów. Kronikarz ten uczynił wnikliwą analizę wyglądu żerców, którzy odznaczali się wbrew powszechnemu miejscowemu zwyczajowi długością włosów. Swą obserwację łączy z opisem czynności przygotowawczych do obchodów święta, na które składało się dokładne sprzątanie świątyni połączone z rytualnym wstrzymywaniem oddechu, mającym związek z niegwałceniem świętości miejsca. 

Na uwagę zasługuje fakt, że żercy zajmowali się także czasem sprawowaniem funkcji niekultowych

Oops! This image does not follow our content guidelines. To continue publishing, please remove it or upload a different image.

Na uwagę zasługuje fakt, że żercy zajmowali się także czasem sprawowaniem funkcji niekultowych. Kronika Helmolda z Bozowa wspomina, że w strzeżonych przez kapłanów świętych gajach odbywały się procesy sądowe. Czyżby zatem w ramach dawnego sądownictwa żercy zostali wyznaczeni do oznajmiania sądu w imieniu bogów? Całkiem możliwe, jednak bez wątpienia możemy z tego wnioskować, że żercy cieszyli się dużym społecznym poważaniem. Z tych samych źródeł możemy dowiedzieć się również, że kapłani ci czasem występowali w funkcji posłów (wysyłani w celu załatwienia jakiejś sprawy lub oznajmienia czegoś bądź mieli być przedstawicielami dyplomatycznymi  wysłanymi z powodu ważnej misji).

Kryjąc się w Łanie ZbóżPrzeczytaj tę opowieść za DARMO!