DİVAN EDEBİYATI ŞİİR BİÇİMLERİ

1.1K 8 1

DİVAN EDEBİYATI ŞİİR BİÇİMLERİ

A)ŞİİR BİRİMİ BEYİT OLANLAR

GAZEL:

1)İlk beyiti:matla

Son beyiti:makta

2)En güzel beyiti:beytü'l gazel veya şahbeyit

3)Son beyitte şairin mahlası yer alır.

4)ütün beyitlerinde aynı konu işlenen gazel:Yek-ahenk gazel

5)Bütün beyitleri aynı söyleyiş güzelliğine sahip gazellere:Yek-avaz gazel

6)Beyit sayısı 5-15 arasındadır.

7)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa... şeklindedir.

KASİDE:

1)Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan uzun şiirlerdir.

2)Beyit sayısı 33-99 arasında değişir.Ama 33'ten az 99'dan fazla olabilir.

3)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa.... Şeklindedir.

4)İlk beyiti:matla

Son beyiti:makta

5)Şairin mahlasının bulunduğu beyit:Taç beyit

6)Kasidenin en güzel beyiti:Beytü'l kasid

KASİDE'NİN BÖLÜMLERİ

Giriş(Nesib) Bölümü:Asıl konuya geşilmeden önce tasvirlerin yer aldığı bölüm.

Girizgâh Bölümü:Asıl konuya geçişi ifade eden nükteli ve ince sözlere yer verilir.

Methiye Bölümü:Övülecek kişinin yücelikleri süslü ve sanatlı bir şekilde anlatılır.

Fahriye Bölümü:Şair,kendini ve şiirini başka şairlerle karşılaştırarak över.

Tegazzül Bölümü:Kasideyle aynı uyak ve ölçüde bağımsız bir gazel yer alır.

Taç Bölümü:Şairin mahlası yer alır.

Dua Bölümü:Kaside yazılan kişiye başarılı olması için dualar yer alır.

GENELLİKLE KASİDE BİÇİMİYLE YAZILMIŞ ŞİİR TÜRLERİ

Tevhid:Allah'ın birliğini anlatan şiirlerdir.

Münacaat:Allah'a yalvarıp yakarmak için yazılan şiirlerdir.

Naat:Hz. Muhammed'in büyüklüğünü anlatan,onu öven şiirlerdir.

Methiye:Devrin ileri gelen kişilerini övmek için yazılan şirlerdir.

Mersiye:Devlet büyüklerinin ölümünden duyulan acıları anlatan şiirlerdir.Baki'nin Kanuni Mersiyesi edebiyatımızdaki en önemli mersiye örneklerinden biridir.

Hicviye:Bir kimseyi yermek amacıyla yazılan şiirlerdir.Edebiyatımızda en güzel örneklerini Nef'i vermiştir.

MESNEVİ:

1)Savaş,aşk,tarihi olaylar,din ve tasavvuf konularıyla çeşitli toplumsal konular işlenir.

2)Beyit sayısı ve konusu sınırsızdır.

3)Beş mesneviden oluşn yapıtlara "Hamse" denir.

4)Uyak düzeni:aa,bb,cc,dd,ee....... Şeklindedir.

5)Aruzun kısa kalıpları kullanılır.

MÜSTEZAT:

1)Her beyitte uzun dizelerin sonuna eklenen ziyade adı verilen kısa dizelerin bulunduğu şiir biçimidir.

2)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa... şeklindedir.

3)Konu olarak gazelinkiyle aynıdır.

KITA:

1)Herhangi bir düşünce veya duyguyu en az 2, en fazla 16 beyitte anlatan şiir biçimidir.

2)Uyak düzeni:xa,xa...... şeklindedir.

B)ŞİİR BİRİMİ DÖRTLÜK OLANLAR

RUBAİ:

1)Hayat,ölüm,şarap gibi konular işlenir.

2)Uyak düzeni:aaxa şeklindedir.

3)tek dörtlükten oluşur.

4)İran edebiyatına ait bir türdür.

5)Eebiyatımızda en güzel örneklerini 5)Eebiyatımızda en güzel örneklerini Yahya Kemal vermiştir.

TUYUĞ:

1)Aşk,aşk acısı,şarap için söylenmiştir.

2)Konu sınırlaması yoktur.

3)Uyak düzeni:aaxa şeklindedir.

4)Tek dörtlükten oluşur.

5)Divan Edebiyatına Türklerin kazandırdığı bir türdür.

6)Kadı Burhanettin,Ali Şir Nevai,Nesimi tuyuğlarıyla tanınmışlardır.

ŞARKI:

1)Besteyle okunmak için yazılan aşk şiirleridir.

2)Dörtlük sayısı 3-5 rasında değişir.

3)Nakarat denilen tekrar bölümleri vardır.

4)Uyak düzeni:abab,cccb,dddb....şeklindedir.

5)Divan Edebiyatına Türklerin kazandırdığı bir türdür.

6)Günlük hayat,aşk,sevgi konuları işlenir.

7)Nedim bu türün en önemli temsilcisidir.

MURABBA:

1)Felsefi konular ve aşk işlenir.

2)İlk dörtlük kendi arasında uyaklıdır.

3)Uyak düzeni:aaaa,bbba,ccca... şeklindedir.

4)Namık Kemal ve Taşlıcalı Yahya bu türde güzel örnekler vermişlerdir.

C)DİĞER NAZIM ŞEKİLLEERİ

TERKİB-İ BENT:

1)Bentlerden oluşmuş nazım şeklidir.

2)Her bent 7ya da 10 beyitten oluşur.

3)Bent sayısı 5 ile 15 arasında değişir.

4)Bentler birbirine vasıta beyti denilen beyitlerle bağlanır.

5)Vasıta beyiti her bentten sonra değişir.

6)Uyak düzeni gazelle aynıdır.

7)En ünlü ismi:Bağdatlıu Ruhi'dir.Tanzimat şairi Ziya Paşa da bu türde başarılı örnekler vermiştir.

TERCİ-İ BENT:

1)Şekil bakımından terkib-i bent gibidir.

2)Ancak vasıta beyiti değişmez.

3)Allah'ın kudreti,kainatın sırları,tabiatın zıtlıkları gibikonular işlenir.Ama daha çok felsefi konularda yazılır.

4)En ünlü terci-i bent yazarımız Ziya Paşa'dır.

Nazire:

1)Bir şairin,başka bir şairin şiirini model alarak aynı uyak,redif ve ölçüde yazdığı benzer şiirdir.

2)Eğer alay ve şaka amacıyla yazılıyorsa bunun adı"tehzil" olur.

DİVAN EDEBİYATI ŞİİR BİÇİMLERİRead this story for FREE!