Previous Page of 2Next Page

tanzimat 1. dönem

spinner.gif

TANZİMAT EDEBİYATI (1860_1896 )

Tanzimat ve ondan sonra gelen yeniliklerle edebi ve fikir hayatımız , Batı ile tanıştı.1860 yılında Tercüman-ı Ahval gazetesi yayımlanmaya başlanır, ki bu aynı zamanda Tanzimat edebiyatının da başlangıcıdır. Bu dönemde edebiyatımızda birçok yenilik olmuştur.Bunlar :

1)ROMAN - HİKAYE

Türk edebiyatı romanla ilk defa Yusuf Kamil Paşa'nın Fenelon'den çevirdiği Telemaque (telemak)tercümesiyle karşılaşır.İlk yerli roman ise 1872 yılında Şemsettin Sami tarafından Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat'tır. İlk hikaye ise Ahmet Mithat Efendi'nin Letaif-i Rivayet isimli eseridir.

2)TİYATRO

Yayınlanan ilk tiyatro eseri Şinasi'nin yazdığı Şair Evlenmesi'dir. İki perdelik bir piyestir. Bu eserde görücü usulüyle evlenmeyi yerer. Şinasi eseri yazarken meddah geleneğinden yararlanmıştır.

GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU

A)KARAGÖZ

*Bir kukla oyunudur, eğlendirme amacı taşır.

*Oyunun bel kemiğini Karagöz adlı cahil biriyle , Hacivat adlı bilgili geçinen biri arasındaki diyaloga dayanır.

*Klişeleşmiş bölümleri vardır.

*Kuklayı oynatan kişi , konuşmaları tek başına yapar.

B)ORTAOYUNU

*Şehir meydanlarında ya da kendileri için hazırlanan yerlerde Pişekar ,Kavuklu ,Zenne gibi sabit tiplerle oynanan güldürü amaçlı seyirlik oyundur.

*Oyunun bel kemiğini şive taklitleri oluşturur.

*Metinsiz ,suflörsüz bir oyundur.

C)MEDDAH

*Tek kişilik bir oyundur.yüksekçe bir yere çıkan meddah ,değişik şivelerle konuşarak anlattığı bir olayla güldürü oluşturur.

3)GAZETE

*İlk defa gazete 1831 yılında çıkarılan Takvim-i Vekayi'dir.bu resmi bir gazetedir.

*Ceride-i Havadis yarı resmi bir gazete olup 1840 'ta İngiliz William Churchill tarafından çıkarılmıştır.

*1860'ta Agah efendi ile Şinasi 'nin birlikte çıkardıkları Tercüman-ı Ahval 'dir.bu Türklerin çıkardığı ilk sivil gazetedir.

*1862 de Şinasi Tasvir-i efkar gazetesini tek başına çıkarır.Bir müddet sonra Namık Kemal tarafından yönetilmeye başlanır.

*Bu gazetelerin dışında Muhbir (1866),Hürriyet (1867),Basiret (1869),İbret (1871) gibi gazeteler de çıkarılmıştır.

 

TANZİMAT EDEBİYATININ BİRİNCİ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

*Sanat toplum içindir görüşü benimsenmiştir.ve bu doğrultuda eserler verilmiştir.

*Dilde sadeleşmeyi ,ölçüde heceyi savundular ; ama uygulamadılar.

*Fransız edebiyatından etkilendiler(veremli olma , hastalıklı oluş,duygusallık)

*Divan edebiyatını eleştirdiler.Halk edebiyatını savundular ;ama uygulamadılar.

*Şiirde estetik güzellik değil içerik ön plana çıkmıştır.

*Edebiyatı fikirlerini aktarmak için bir araç olarak görürler.

*Önceki şiirimizde bulunmayan vatan ,millet hak , hukuk ,hürriyet ve meşrutiyet gibi kavramları şiire taşımışlardır.

*Eski nazım şekilleriyle yeni kavram ve duyguları işlemişlerdir.

*Tiyatro ,roman ,hikaye ,makale ve eleştiri gibi yazı türleri bu dönemde edebiyatımıza girmiştir.

*Noktalama işaretleri ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.

*Bu dönem sanatçıları ,edebiyatın yanında siyasetle de ilgilenmiştir.

BU DÖNEM ROMANININ ÖZELLİKLERİ

*Roman tekniği bakımından zayıftır.

*Uzun tasvirlere ve beklenmedik tesadüflere yer verilir.

*Zaman zaman romanın akışı durdurularak okuyucuya bilgi verilir.

*Romanlarda ,cariyelik kurumunun kötülüğü ve yanlış batılılaşma işlenmiştir.

*Kişiler tek yanlı ele alınır,iyiler ödüllendirilir ve kötüler cezalandırılır.

*Konular günlük hayattan ve tarihten alınır.

BİRİNCİ DÖNEM SANATÇILARI

ŞİNASİ (1826_1871)

*Yeniliğin öncüsüdür.

*Tercüman-ı ahval ve Tasvir-i Efkar gazetelerini çıkarmıştır.

*İlk makaleyi yazmıştır.(Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi)

*Şiirlerinde konu birliğine ve bütün güzelliğine önem vermiştir.

*Kısa cümleli ,yeni görüşlere örgülü bir nesir yapısı meydana getirmiştir.

*Düşüncelerini yalın ve açık bir anlatımla söyler.

*Konuşma dilini ,yazı dili haline getirmeye çalışmıştır.

*Şiirlerinde aruz ölçüsü kullanmıştır.

*Noktalama işaretlerini ilk defa kullanmıştır.

Eserleri :La fonteine den fabları tercüme etmiştir.Tercümelerini Tercüme-i Manzume isimli eserlerine toplamıştır.

Previous Page of 2Next Page

Comments & Reviews

Login or Facebook Sign in with Twitter
library_icon_grey.png Add share_icon_grey.png Share

Who's Reading

Recommended