DİVAN EDEBİYATI ŞİİR BİÇİMLERİ

spinner.gif

DİVAN EDEBİYATI ŞİİR BİÇİMLERİ

A)ŞİİR BİRİMİ BEYİT OLANLAR 

GAZEL: 

1)İlk beyiti:matla  

Son beyiti:makta 

2)En güzel beyiti:beytü'l gazel veya şahbeyit 

3)Son beyitte şairin mahlası yer alır. 

4)ütün beyitlerinde aynı konu işlenen gazel:Yek-ahenk gazel 

5)Bütün beyitleri aynı söyleyiş güzelliğine sahip gazellere:Yek-avaz gazel 

6)Beyit sayısı 5-15 arasındadır. 

7)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa... şeklindedir.

KASİDE: 

1)Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan uzun şiirlerdir. 

2)Beyit sayısı 33-99 arasında değişir.Ama 33'ten az 99'dan fazla olabilir. 

3)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa.... Şeklindedir. 

4)İlk beyiti:matla 

Son beyiti:makta 

5)Şairin mahlasının bulunduğu beyit:Taç beyit 

6)Kasidenin en güzel beyiti:Beytü'l kasid

KASİDE'NİN BÖLÜMLERİ 

Giriş(Nesib) Bölümü:Asıl konuya geşilmeden önce tasvirlerin yer aldığı bölüm. 

Girizgâh Bölümü:Asıl konuya geçişi ifade eden nükteli ve ince sözlere yer verilir. 

Methiye Bölümü:Övülecek kişinin yücelikleri süslü ve sanatlı bir şekilde anlatılır. 

Fahriye Bölümü:Şair,kendini ve şiirini başka şairlerle karşılaştırarak över. 

Tegazzül Bölümü:Kasideyle aynı uyak ve ölçüde bağımsız bir gazel yer alır. 

Taç Bölümü:Şairin mahlası yer alır. 

Dua Bölümü:Kaside yazılan kişiye başarılı olması için dualar yer alır. 

 

GENELLİKLE KASİDE BİÇİMİYLE YAZILMIŞ ŞİİR TÜRLERİ 

Tevhid:Allah'ın birliğini anlatan şiirlerdir.

Münacaat:Allah'a yalvarıp yakarmak için yazılan şiirlerdir.

Naat:Hz. Muhammed'in büyüklüğünü anlatan,onu öven şiirlerdir. 

Methiye:Devrin ileri gelen kişilerini övmek için yazılan şirlerdir.

Mersiye:Devlet büyüklerinin ölümünden duyulan acıları anlatan şiirlerdir.Baki'nin Kanuni Mersiyesi edebiyatımızdaki en önemli mersiye örneklerinden biridir.

Hicviye:Bir kimseyi yermek amacıyla yazılan şiirlerdir.Edebiyatımızda en güzel örneklerini Nef'i vermiştir.

MESNEVİ: 

1)Savaş,aşk,tarihi olaylar,din ve tasavvuf konularıyla çeşitli toplumsal konular işlenir. 

2)Beyit sayısı ve konusu sınırsızdır. 

3)Beş mesneviden oluşn yapıtlara "Hamse" denir. 

4)Uyak düzeni:aa,bb,cc,dd,ee....... Şeklindedir. 

5)Aruzun kısa kalıpları kullanılır.

 

MÜSTEZAT: 

1)Her beyitte uzun dizelerin sonuna eklenen ziyade adı verilen kısa dizelerin bulunduğu şiir biçimidir. 

2)Uyak düzeni:aa,xa,xa,xa... şeklindedir. 

3)Konu olarak gazelinkiyle aynıdır.

KITA: 

1)Herhangi bir düşünce veya duyguyu en az 2, en fazla 16 beyitte anlatan şiir biçimidir. 

2)Uyak düzeni:xa,xa...... şeklindedir.

 

B)ŞİİR BİRİMİ DÖRTLÜK OLANLAR

RUBAİ: 

1)Hayat,ölüm,şarap gibi konular işlenir. 

2)Uyak düzeni:aaxa şeklindedir. 

3)tek dörtlükten oluşur. 

4)İran edebiyatına ait bir türdür. 

5)Eebiyatımızda en güzel örneklerini 5)Eebiyatımızda en güzel örneklerini Yahya Kemal vermiştir.

TUYUĞ: 

1)Aşk,aşk acısı,şarap için söylenmiştir. 

2)Konu sınırlaması yoktur. 

3)Uyak düzeni:aaxa şeklindedir. 

4)Tek dörtlükten oluşur. 

5)Divan Edebiyatına Türklerin kazandırdığı bir türdür. 

6)Kadı Burhanettin,Ali Şir Nevai,Nesimi tuyuğlarıyla tanınmışlardır.

 

ŞARKI: 

1)Besteyle okunmak için yazılan aşk şiirleridir. 

2)Dörtlük sayısı 3-5 rasında değişir. 

3)Nakarat denilen tekrar bölümleri vardır. 

4)Uyak düzeni:abab,cccb,dddb....şeklindedir. 

5)Divan Edebiyatına Türklerin kazandırdığı bir türdür. 

6)Günlük hayat,aşk,sevgi konuları işlenir. 

7)Nedim bu türün en önemli temsilcisidir.

 

MURABBA: 

1)Felsefi konular ve aşk işlenir. 

2)İlk dörtlük kendi arasında uyaklıdır. 

3)Uyak düzeni:aaaa,bbba,ccca... şeklindedir. 

4)Namık Kemal ve Taşlıcalı Yahya bu türde güzel örnekler vermişlerdir.

 

C)DİĞER NAZIM ŞEKİLLEERİ

TERKİB-İ BENT: 

1)Bentlerden oluşmuş nazım şeklidir. 

2)Her bent 7ya da 10 beyitten oluşur. 

3)Bent sayısı 5 ile 15 arasında değişir. 

4)Bentler birbirine vasıta beyti denilen beyitlerle bağlanır. 

5)Vasıta beyiti her bentten sonra değişir. 

6)Uyak düzeni gazelle aynıdır. 

7)En ünlü ismi:Bağdatlıu Ruhi'dir.Tanzimat şairi Ziya Paşa da bu türde başarılı örnekler vermiştir.

 

TERCİ-İ BENT: 

1)Şekil bakımından terkib-i bent gibidir. 

2)Ancak vasıta beyiti değişmez. 

3)Allah'ın kudreti,kainatın sırları,tabiatın zıtlıkları gibikonular işlenir.Ama daha çok felsefi konularda yazılır. 

4)En ünlü terci-i bent yazarımız Ziya Paşa'dır.

 

Nazire: 

1)Bir şairin,başka bir şairin şiirini model alarak aynı uyak,redif ve ölçüde yazdığı benzer şiirdir. 

2)Eğer alay ve şaka amacıyla yazılıyorsa bunun adı"tehzil" olur.

Yorumlar & Eleştiriler

library_icon_grey.png Ekle share_icon_grey.png Paylaş

Kimler Okuyor

Önerilen