Previous Page of 2Next Page

Cách gọi tên các hợp chất hữu cơ<3

spinner.gif

Cách gọi tên các hợp chất hữu cơ

người gửi: Hoa Diên Vĩ

1. Tên gọi thông thường.

Không tuân theo quy tắc khoa học nào, thường xuất hiện từ xưa và bắt nguồn từ nguyên liệu hoặc tên nhà bác học tìm ra, hoặc một địa điểm nào đó trong tính chất của hợp chất đó.

Ví dụ: Axitfomic (axit kiến); olefin (khí dầu); axit axetic (axit giấm),...

2. Danh pháp hợp lý

Gọi theo hợp chất đơn giản nhất, các hợp chất khác được xem là dẫn xuất của chúng, ở đó nguyên tử H được thay thế bằng các gốc hữu cơ.

CH3 - OH : rượu metylic (cacbinol)

CH3 - CH2 - OH : rượu etylic (metyl cacbinol)

3. Danh pháp quốc tế:

Gọi theo quy ước của Liên đoàn quốc tế hoá học lý thuyết và ứng dụng (IUPAC).

a) Dựa vào bộ khung C xuất phát từ các hiđrocacbon no mạch thẳng. Các hợp chất cùng loại (cùng dãy đồng đẳng), cùng nhóm chức thì có đuôi giống nhau. Cụ thể:

Hiđrocacbon no (ankan) có đuôi an:

CH3 - CH2 - CH3 : propan

Hiđrocacbon có nối đôi (anken) có đuôi en:

CH2 = CH - CH3 : propen

Hiđrocacbon có nối ba (ankin) có đuôi in:

CH = C - CH3 : propin

Hợp chất anđehit có đuôi al:

CH3 - CH2 - CHO : propanal

Hợp chất rượu có đuôi ol:

CH3 - CH2 - CH2 - OH : propanol

Hợp chất axit hữu cơ có đuôi oic:

CH3 - CH2 - COOH : propanoic.

Hợp chất xeton có đuôi ion:

- Để chỉ số nguyên tử cacbon có trong mạch chính, người ta dùng các phần nền (phần đầu) sau:

1 : meta ; 2 : eta ; 3 : propa ; 4 : buta ; 5 : penta ; 6 : hexa ; 7 : hepta ; 8 : octa ; 9 : nona ; 10 : đeca ; ...

b) Tên của nhóm thế. Cần chú ý rằng, trong hoá hữu cơ, tất cả những nguyên tử khác hiđro (như Cl, Br, ...) hoặc nhóm nguyên tử (như - NO2, - NH2,..., các gốc hiđrocacbon CH3 -, C2H5 -,...) đều được coi là nhóm thế.

- Gọi tên nguyên tố hoặc tên nhóm thế.

- Gọi tên gốc hiđrocacbon đều xuất phát từ tên hiđrocacbon tương ứng với phần đuôi khác nhau.

+ Gốc hiđrocacbon no hoá trị 1 gọi theo tên của ankan tương ứng bằng cách thay đuôi -an bằng đuôi -yl và được gọi chung là gốc ankyl.

Ví dụ: CH3 - : metyl, C2H5 - : etyl,...

+ Gốc hiđrocacbon chưa no hoá trị 1 có đuôi -enyl đối với anken, đuôi -nyl đối với ankin và đuôi -đienyl đối với đien.

Ví dụ:

CH2 = CH -: etilenyl (thường gọi là gốc vinyl)

CH º C -: axetilenyl hay etinyl.

Previous Page of 2Next Page

Comments & Reviews

Login or Facebook Sign in with Twitter
library_icon_grey.png Add share_icon_grey.png Share

Who's Reading

Recommended