Previous Page of 4Next Page

18. dac diem CNTBDQ

spinner.gif

2. Nhung dac diem kinh te co ban cua chu nghia tu ban doc quyen  

a) Tap trung san xuat va cac to chuc doc quyen  

Tich tu va tap trung san xuat cao dan den hinh thanh cac to chuc doc quyen la dac  

diem kinh te co ban cua chu nghia de quoc.  

Trong nhung nam 1900, o My, Duc, Anh, Phap deu co tinh hinh la cac xi nghiep  

lon chi chiem khoang 1% tong so xi nghiep nhung chiem hon 3/4 tong so may hoi nuoc  

va dien luc, gan mot nua tong so cong nhan va san xuat ra gan mot nua tong so san  

pham. Su tich tu va tap trung san xuat den muc cao nhu vay da truc tiep dan den hinh  

thanh cac to chuc doc quyen. Boi vi, mot mat, do co mot so it cac xi nghiep lon nen co  

the de dang thoa thuan voi nhau; mat khac, cac xi nghiep co quy mo lon, ky thuat cao  

nen canh tranh se rat gay gat, quyet liet, kho danh bai nhau, do do da dan den khuynh  

huong thoa hiep voi nhau de nam doc quyen.  

To chuc doc quyen la to chuc lien minh giua cac nha tu ban lon de tap trung vao  

trong tay phan lon viec san xuat va tieu thu mot so loai hang hoa nao do nham muc dich  

thu duoc loi nhuan doc quyen cao.  

Khi moi bat dau qua trinh doc quyen hoa, cac lien minh doc quyen hinh thanh  

theo lien ket ngang, nghia la moi chi lien ket nhung doanh nghiep trong cung mot  

nganh, nhung ve sau theo moi lien he day chuyen, cac to chuc doc quyen da phat trien  

theo lien ket doc, mo rong ra nhieu nganh khac nhau. Nhung hinh thuc doc quyen co  

ban la: cacten, xanhdica, torot, congxoocxiom, conggolomerat.  

- Cacten la hinh thuc to chuc doc quyen giua cac nha tu ban ky hiep nghi thoa  

thuan voi nhau ve gia ca, quy mo san luong, thi truong tieu thu, ky han thanh toan...  

Cac nha tu ban tham gia cacten van doc lap ve san xuat va thuong nghiep. Ho chi cam  

ket lam dung hiep nghi, neu lam sai se bi phat tien theo quy dinh cua hiep nghi. Vi vay,  

cacten la lien minh doc quyen khong vung chac. Trong nhieu truong hop, nhung thanh  

vien thay o vao vi tri bat loi da rut ra khoi cacten, lam cho cacten thuong tan vo truoc  

ky han.  

- Xanhdica la hinh thuc to chuc doc quyen cao hon, on dinh hon cacten. Cac xi  

nghiep tham gia xanhdica van giu doc lap ve san xuat, chi mat doc lap ve luu thong:  

 

1. V.I. Lenin: Toan tap, Nxb. Chinh tri quoc gia, Ha Noi, 2005, t.27, tr. 402. moi viec mua - ban do mot ban quan tri chung cua xanhdica dam nhan. Muc dich cua  

xanhdica la thong nhat dau moi mua va ban de mua nguyen lieu voi gia re, ban hang  

hoa voi gia dat nham thu loi nhuan doc quyen cao.  

- Torot la mot hinh thuc doc quyen cao hon cacten va xanhdica, nham thong nhat  

ca viec san xuat, tieu thu, tai vu deu do mot ban quan tri quan ly. Cac nha tu ban tham  

gia torot tro thanh nhung co dong thu loi nhuan theo so luong co phan.  

- Congxoocxiom la hinh thuc to chuc doc quyen co trinh do va quy mo lon hon  

cac hinh thuc doc quyen tren. Tham gia congxoocxiom khong chi co cac nha tu ban lon  

ma con co ca cac xanhdica, torot, thuoc cac nganh khac nhau nhung lien quan voi nhau  

ve kinh te, ky thuat. Voi kieu lien ket doc nhu vay, mot congxoocxiom co the co hang  

tram xi nghiep lien ket tren co so hoan toan phu thuoc ve tai chinh vao mot nhom tu ban  

kech su.  

b) Tu ban tai chinh va bon dau so tai chinh  

Cung voi qua trinh tich tu va tap trung san xuat, trong cong nghiep cung dien ra  

qua trinh tich tu, tap trung tu ban trong ngan hang, dan den hinh thanh cac to chuc doc  

quyen trong ngan hang. Quy luat tich tu, tap trung tu ban trong ngan hang cung giong  

nhu trong cong nghiep, do qua trinh canh tranh cac ngan hang vua va nho bi thon tinh,  

dan den hinh thanh nhung ngan hang lon. Khi san xuat trong nganh cong nghiep tich tu  

o muc do cao, thi cac ngan hang nho khong du tiem luc va uy tin phuc vu cho cong viec  

kinh doanh cua cac xi nghiep cong nghiep lon. Cac to chuc doc quyen nay tim den cac  

ngan hang lon hon thich hop voi cac dieu kien tai chinh va tin dung cua minh. Trong dieu  

kien do, cac ngan hang nho phai tu sap nhap vao cac ngan hang manh hon hoac phai  

cham dut su ton tai cua minh truoc quy luat khoc liet cua canh tranh. Qua trinh nay da  

thuc day cac to chuc doc quyen ngan hang ra doi.  

- Su xuat hien, phat trien cua cac doc quyen trong ngan hang da lam thay doi quan  

he giua tu ban ngan hang va tu ban cong nghiep, lam cho ngan hang bat dau co vai tro  

moi. Ngan hang tu cho chi la ke trung gian trong viec thanh toan va tin dung, nay da  

nam duoc hau het tu ban tien te cua xa hoi nen co quyen luc van nang, khong che moi

Previous Page of 4Next Page

Comments & Reviews

Login or Facebook Sign in with Twitter
library_icon_grey.png Add share_icon_grey.png Share

Who's Reading

Recommended