Xem trước of 3Tiếp theo >

Nguyen ly mac - lenin 2

spinner.gif

Chương 3:  

Chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước.

Câu 1: 

Nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước? 

Trả lời: 

a. Sự hình thành các tổ chức độc quyền nói riêng và chủ nghĩa tư bản độc quyền nói chung là do tích tụ và tập trung tư bản, tập chung sản xuất ngày càng cao độ. Bắt nguồn từ những nguyên nhân chủ yếu sau: 

+ Cùng với sự phát triển cao của lượng sản xuất, một số ngành mới ra đời, đặc biệt là ngành công nghiệp nặng, đòi hỏi trình độ tích tụ cao, quy mô lớn. 

+ Sự cạnh tranh gay gắt dần dần hướng đến độc quyền. 

+ Xu hướng thỏa hiệp bắt tay hợp tác của các nhà tư bản lớn nhằm thống lĩnh thị trường, dành lợi nhuận độc quyền cao và cùng nhau chia sẻ lợi nhuận độc quyền đó. 

+ Sự khủng hoảng kinh tế của chủ nghĩa tư bản xảy ra ngày càng thường xuyên hơn, điều này dẫn tới sự phân hóa trên thị trường ngày càng rõ rệt, các hãng nhỏ, yếu kém bị lụi bại trong khi đó một số hãng lớn, hoạt động hiệu quả tiếp tục tồn tại và thôn tính được các hãng yếu hơn. Sau khủng hoảng, sự tập trung tư bản lại được nâng thêm một bước nữa. Đồng thời các công ty cổ phần trở lên phổ biến hơn, tín dụng tư bản chủ nghĩa mở rộng ( do nhu cầu tín dụng tăng cao để khôi phục và mở rộng quy mô sản xuất) cũng thúc đẩy mạnh mẽ tập trung sản xuất.

b. Nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước: 

- Yêu cầu về sự can thiệp của nhà nước để điều tiết sản xuất khi lực lượng sản xuất đã phát triển rất cao: 

+Tích tụ và tập trung tư bản càng lớn thì tích tụ và tập trung sản xuất càng cao. Từ đó tạo ra những cơ cấu kinh tế to lớn đòi hỏi một sự điều tiết xã hội đối với sản xuất và phân phối, một sự kế hoạch hóa trong phạm vi toàn xã hội. Vai trò của nhà nước từ đó tăng lên. 

+Mặt khác, tính tự phát, vô chính phủ của kinh tế tư bản chủ nghĩa, đặt trong điều kiện năng suất lao động, trình độ khoa học công nghệ tăng cao, mối liên hệ giữa các nhà tư bản ngày càng phức tạp hơn... đã làm chon guy cơ khủng hoảng kinh tế tăng cao, thường xuyên hơn. Do đó vai trò của nhà nước được nâng lên nhằm điều tiết sản xuất bằng các công cụ đắc lực như: 

Chính sách tài chính tiền tệ, chính sách tài khóa, chính sách thương mại... 

- Sự phát triển của khoa học công nghệ, sự phân công lao động ngày càng cao dẫn tới sự xuất hiện của nhiều ngành mới. Các ngành này thường thuộc về lĩnh vực kế cấu hạ tầng: năng lượng, giao thông vật tải, xây dựng cơ bản, nghiên cứu khoa học cơ bản... Với đặc điểm: yêu cầu vốn lớn, chậm thu hồi vốn... sẽ ít hấp dẫn các nhà tư bản. Vì thế nhà nước cần tham gia vào các ngành này hoặc hỗ trợ cho các tập đoàn đang hoạt động trong lĩnh vực đó. 

- Mâu thuẫn cơ bản trong chủ nghĩa tư bản độc quyền tăng cao, bộc lộ ra ngoài ngày càng mạnh mẽ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các nhà tư bản, chỉ có nhà nước mới có đủ sức mạnh, tư cách, thẩm quyền xoa dịu mâu thuẫn đó: 

+ Mâu thuẫn giữa sức sản xuất vô cùng lớn của nền sản xuất với nhu cầu tiêu dùng của xã hội: việc nâng cao năng xuất lao động, việc tích tụ tập trung sản xuất một mặt làm cho năng xuất lao động tăng lên, mặt khác gây ra sự phân cực ngày càng rõ rệt: chủ tư bản ngày càng giàu còn người lao động bị bần cùng hóa cả tương đối và tuyệt đối. Kết quả là nhu cầu vật chất tăng chậm hơn so với khả năng sản xuất, từ đó tiềm ẩn khả năng khủng hoảng thừa.

Xem trước of 3Tiếp theo >

Bình luận & Đánh giá

library_icon_grey.png Thêm share_icon_grey.png Chia sẻ

Đang đọc

Đề nghị