nhân tố hình thành đất

spinner.gif

các yếu tố hình thành đất

 

Nhân tố hình thành đất - Đá mẹ

 

Đá mẹ là nguyên liệu đầu tiên của quá trình hình thành đất. Thành phần hóa học của đá mẹ bởi thế phản ánh thành phần hóa học của đất.  

Tuy nhiên sự ảnh hưởng này phát huy tác dụng rất lớn ở giai đoạn đầu - giai đoạn đất còn trẻ. Tuổi càng cao vai trò của đá mẹ càng lưu mờ.  

Ở một số vùng nhiệt đới, cường độ và sự biến đổi của các quá trình trong đất rất lớn làm cho vai trò đá mẹ giảm đi rõ rệt. VD: các loại đá axít tạo nên đất có thành phần cơ giới nhẹ. Các loại đá mẹ macma trung tính hay bazo thì tạo ra đất có thành phần cơ giới nặng hơn  

Các loại đá mẹ

 

Đá mẹ  

San hô  

Tàn tro núi lửa  

Vật chất hữu cơ  

Sự hình thành đá mẹ

 

Lớp trầm tích lộ thiên (có thể nhìn bằng mắt thường)  

Sa thạch  

Đá vôi  

Bazan  

Granit  

Phương thức vận chuyển đá mẹ

 

Nhờ nước - sông: bồi tụ  

Nhờ gió  

Nhờ trọng lực  

Nhờ băng tan

 

Nhân tố hình thành đất - Khí Hậu

Khí hậu có sự tác động đến sự hình thành đất vừa trực tiếp (thông qua nhiệt độ, lượng mưa), vừa thông qua gián tiếp (sinh vật).  

Nhiệt độ và lượng mưa là 2 nhân tố chi phối sự phong hóa đá khoáng. Hai nhấn tố này còn chi phối: quá trình rửa trôi, xói mòn, mùn hóa, tích tụ...  

Lượng mưa ảnh hưởng tới độ chua và hàm lượng kiềm trao đổi trong đất. Lượng mưa tăng thì độ pH và tổng các cation trao đổi giảm  

Tại những vùng khí hậu khác nhau: ôn đới, hàn đới, nhiệt đới, có những đai sinh vật khác nhau hình thành những đai đất khác nhau. Điều đó nói lên vai trò của khí hậu với sự hình thành đất thông qua sinh vật.  

Sự hình thành đất dưới lượng mưa, nhiệt độ

Sa mạc

 

Đất rừng nhiệt đớ

Nhân tố hình thành đất - Sinh vật= ĐV+TV

Cung cấp chất hữu cơ, tăng hàm lượng mùn, cải thiện các tính chất lý, hoá và sinh học đất.  

Tập trung dinh dưỡng ở tầng sâu lên tầng đất mặt.  

Hút và trả lại cho đất các chất dinh dưỡng phù hợp hơn với thế hệ sau do hút dinh dưỡng có chọn lọc.  

Che phủ mặt đất, chống xói mòn.  

Xới xáo đất, làm cho đất tơi xốp

 

Nhân tố hình thành đất -Địa hình

Địa hình góp phần phân bố lại vật chất, thay đổi khí hậu, quyết định tốc độ gió, làm thay đổi độ ẩm của đất  

Ở các vùng cao có nhiệt độ thấp hơn nhưng ẩm độ cao hơn. Càng lên cao xuất hiện nhiều cây lá nhỏ, chịu lạnh, đất có hàm lượng mùn tăng, quá trình feralít giảm. Đây là lý do các vùng cao như Đà Lạt, Mộc Châu, Sapa có khí hậu mát mẻ và đất có hàm lượng mùn khá hơn.

 

Nhân tố hình thành đất - Thời gian

Từ đá phá huỷ để cuối cùng hình thành đất phải có thời gian nhất định. Người ta chia tuổi của đất thành 2 loại là:  

Tuổi hình thành tuyệt đối: là thời gian kể từ khi bắt đầu hình thành đất đến nay (từ lúc xuất hiện sinh vật ở vùng đó đến nay).  

Tuổi hình thành tương đối: là sự đánh dấu tốc độ tiến triển tuần hoàn sinh học, nói lên sự chênh lệch về giai đoạn phát triển của loại đất đó dưới sự tác động của các yếu tố ngoại cảnh. Nói cách khác là chỉ tốc độ phát triển của đất.

 

Nhân tố hình thành đất - Con người

Hoạt động sản xuất của con người ngày nay đã trở thành yếu tố quyết định tới sự hình thành đất. Sự ảnh hưởng này phụ thuộc vào yếu tố xã hội và trình độ sàn xuất của con người.  

Con người tác động trực tiếp vào đất: cày bừa, bón phân, bón vôi... Gián tiếp tác động vào đất: phá rừng, đốt nương làm rẫy...  

Con người luôn tìm cách tác động vào đất để khai thác tiềm năng của nó và mang lại lợi nhuận tối đa cho mình.  

Tóm lại nếu sử dụng đất có ý thức bảo vệ và cải tạo thì đất sẽ ngày một tốt lên còn ngược lại nếu chỉ biết bóc lột thì đất nhanh chóng nghèo kiệt, thoái hoá.

Bình luận & Đánh giá

library_icon_grey.png Thêm share_icon_grey.png Chia sẻ

Đang đọc

Đề nghị