Phân tích hình tượng người lái đò sông đà

spinner.gif

I . Mở bài

Nguyễn Tuân là cây bút tài hoa , uyên bác , cả đời say mê tìm kiếm vẻ
đẹp của cuộc sống . Ông có sở trường về thể loại tuỳ bút . Một trong
những sáng tác tiêu biểu của ông là tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” .
Tác phẩm đã khắc hoạ vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con
sông Đà và ca ngợi người lái đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông .

II . TB
 Phân tích nhân vật người lái đò .

Người lái đò hiện lên trước hết là một người lao động từng trải , có
nhiều kinh nghiệm đò giang , có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí, nhanh
nhẹn và cả sự quyết đoán nữa. Nguyễn Tuân đưa nhân vật của mình vào
ngay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó, tất cả những phẩm chất ấy được bộc
lộ, nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình. nhà văn gọi
đây là cuộc chiến đấu gian lao của người lái đò trên chiến trường sông
Đà, trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông Đà. Đó chính là cuộc vựơt
thác đầy nguy hiểm chết người, diễn ra nhiều hồi, nhiều đợt như một
trận đánh mà đối phương đã hiện ra diện mạo và tâm địa của kẻ thù số
một :

“Đá ở đây ngàn năm vẫn mai phục hết trong dòng sông, hình như mỗi
lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi
lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy
để vồ lấy thuyền. Mặt hòn đat nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng
nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này… Sông Đà đã giao việc cho
mỗi hòn. Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông. Đám tảng hòn
chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền , một cái
thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà
có đá dàn trận địa sẵn…

Trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất
lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Khi sông Đà tung ra miếng
đòn hiểm độc nhất là nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng đặng
lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão vẫn
không hề nao núng, bình tĩnh, đầy mưu trí như một vị chỉ huy, lái con
thuyền vượt qua ghềnh thác. Ngay cả khi bị thương, người lái đò vẫn cố
nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch như
cái luồng sóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm.
“Phá xong cái trùng vi thạch trận thứ nhất”, người lái đò “phá luôn
vòng vây thứ hai”. Ông lái đò đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần
đá. Đến vòng thứ bà, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết
cả, nhưng người lái đã chủ động “tấn công”: Cứ phóng thẳng thuyền, chọc
thủng cửa giữa đó. Thuyền vút qua cổng đá cánh mở khép. Vút, vút, cửa
ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên
nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được. Trong
cuộc chiến không cân sức ấy , người lái đò chỉ có một cán chèo , một
con thuyền không có đường lùi còn dòng sông dường như mang sức mạnh
siêu nhiên của loài thuỷ quái . Tuy nhiên , kết cục cuối cùng , người
lái đò vẫn chiến thắng , khiến cho bọn đá tướng tiu nghỉu bộ mặt xanh
lè vì phải chịu thua một con thuyền nhỏ bé .

Người lái đò trong tác phẩm là một người lao động vô danh , làm lụng âm
thầm , giản dị , nhờ lao động mà chinh phục được dòng sông dữ , trở nên
lớn lao , kì vĩ , trở thành đại diện của CON NGƯờI . Người lao động nhờ
ý chí kiên cường , bền bỉ , quyết tâm mà chiến thắng sức mạnh thần
thánh của thiên nhiên . Đó chính là yếu tố làm nên chất vàng mười của
nhân dân Tây Bắc .


Nổi bật nhất, độc đáo nhất ở người lái đò sông Đà là phong thái
của một nghệ sĩ tài hoa. Khái niệm tài hoa, nghệ sĩ trong sáng tác của
Nguyễn Tuân có nghĩa rộng, không cứ là những người làm thơ, viết văn mà
cả những người làm nghề chẳng mấy liên quan tới nghệ thuật cũng được
coi là nghệ sĩ, nếu việc làm của họ đạt đến trình độ tinh vi và siêu
phàm. Trong người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã xây dựng một hình
tượng người lái đò nghệ sĩ mà nhà văn trân trọng gọi là tay lái ra hoa.
Nghệ thuật ở đây là nắm chắc các quy luật tất yếu của sông Đà và vì làm
chủ được nó nên có tự do.

Quy luật ở trên con sông Đà là thứ quy luật khắc nghiệt. Một chút
thiếu bình tĩnh, thiếu chính xác, hay lỡ tay, quá đà đều phải trả giá
bằng mạng sống. Mà ngay ở những khúc sông không có thác lại dễ dại tay
dại chân mà buồn ngủ. Chung quy lại, nơi nào cũng hiểm nguy. Ông lão
lái đò vừa thuộc dòng sông, thuộc quy luật của lũ đá nơi ải nước hiểm
trở này, vừa nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. Vì thế, vào trận
mạc, ông thật khôn khéo, bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài ba. Mọi
giác quan của ông lão đều hoạt động trong sự phối hợp nhịp nhàng, chính
xác. Xong trận, lúc nào cũng ung dung, thanh thản như chưa từng vượt
thác: sóng thác xèo xèo tan ra trong trí nhớ. Sông nước lại thanh bình.
Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về
cá anh vũ, cá dầm xanh, về những cái hầm cá hang ca mùa khô nổ những
tiếng to như mìn bộc phá rồi túa ra đầy tràn ruộng. Cũng chả thấy ai
bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi ải nước đủ tướng
dữ quân tợn vừa rồi. Như những nghệ sĩ chân chính, sau khi vắt kiệt sức
mình để thai nghén nên tác phẩm không mấy ai tự tán dương về công sức
của mình. nhà văn Nguyễn Tuân đưa ra một lời nhận xét : Cuộc sống của
họ là ngày nào cũng chiến đấu với sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành
lấy sự sống từ tay những cái thác, nên nó cũng không có gì là hồi hộp,
đáng nhớ… Họ nghĩ thế, lúc ngừng chèo. Phải chăng người lái đò anh hùng
có lẽ dế thấy, nhưng nhìn người lái đò tài hoa, chỉ có Nguyễn Tuân.

III . Kết bài

Tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách
nghệ thuật tài hoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân . Tác phẩm không
chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca
ngợi vẻ đẹp bình dị , anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi
đây . Qua đó , nhà văn Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu đất nước , niềm tự
hào hứng khởi , gắn bó tha thiết với non sông Việt Nam .

Bình luận & Đánh giá

library_icon_grey.png Thêm share_icon_grey.png Chia sẻ

Đang đọc

Đề nghị