Previous Page of 2Next Page

4. Thất bại của thị trường

spinner.gif

Phân bổ có hiệu quả các nguồn lực khan hiếm là một yêu cầu rất quan trọng của bất  

kỳ một nền kinh tế nào. Hiệu quả Pareto được coi là một chuẩn mức chung để đánh  

giá việc phân bổ nguồn lực. Một sự phân bổ được coi là hiệu quả Pareto đối với  

một tập hợp nhất định các sở thích của người tiêu dùng, khi mà các nguồn lực và  

công nghệ nếu không có khả năng dịch chuyển tới một sự phân bố khác có thể làm  

cho một số người tốt hơn lên mà không làm cho một số người khác nghèo khó hơn.  

Trong điều kiện tất cả các thị trường của nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo thì  

điểm cân bằng của nền kinh tế sẽ có tính hiệu quả Pareto. Bởi lẽ ở đó bảo đảm chi  

phí cận biên cho việc sản xuất mọi hàng hoá / dịch vụ đúng bằng lợi ích cận biên  

của nó đối với người tiêu dùng. Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường không hoàn toàn  

tối ưu mà chính trong nó cũng vốn có những mặt trái, những thất bại và trục trặc  

mà con người không mong muốn. Thất bại của thị trường là thuật ngữ để chỉ các  

tình huống trong đó điểm cân bằng của các thị trường tự do cạnh tranh không đạt  

được sự phân bổ nguồn lực có hiệu quả.  

Thất bại của thị trường phát sinh do một số vấn đề như: 

4.1 Tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo  

Trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, quyết định sản xuất của các doanh nghiệp  

hướng tới điều kiện cân bằng chi phí cận biên và giá cả của hàng hoá và do vậy  

cũng bằng lợi ích cận biên đối với người tiêu dùng.  

Trong các ngành cạnh tranh không hoàn hảo, người sản xuất tối đa hoá lợi nhuận  

khi chi phí cận biên bằng doanh thu cận biên; Trong khi đó người tiêu dùng lại cân  

bằng giá cả với những lợi ích biên thu được từ việc tiêu dùng đơn vị hàng hoá cuối  

cùng. Vì vậy, trong thị trường cạnh tranh không hoàn hảo, lợi ích cận biên sẽ vượt  

quá chi phí cận biên, người sản xuất có xu hướng thu hẹp sản xuất và định giá sản  

phẩm cao. Trạng thái cân bằng của thị trường không còn là trạng thái hiệu quả  

Pareto nữa.  

4.2 Tác động của các ngoại ứng  

Yếu tố ngoại ứng xuất hiện khi một quyết định sản xuất hoặc tiêu dùng của  

một/một số cá nhân tác động trực tiếp đến việc sản xuất hay tiêu dùng của những  

người khác mà không thông qua giá cả thị trường.  

Ngoại ứng có thể tạo ra tác động tích cực (đem lại lợi ích) hoặc tác động tiêu cực  

(tạo ra chi phí) cho những người khác, dẫn đến sự chênh lệch giữa chi phí hoặc lợi  

ích cá nhân với chi phí hoặc lợi ích xã hội bởi vì không có hoạt động thị trường  

nào chi phối được yếu tố ngoại ứng. Điều này dẫn đến kết quả là thị trường tự do  

có thể ở tình trạng sản xuất quá nhiều và định giá quá thấp hoặc ngược lại, ở tình  

trạng sản xuất quá ít và định giá quá cao so với điểm có hiệu quả Pareto.  

4.3 Vấn đề cung cấp các hàng hoá công cộng  

Hàng hoá được gọi là hàng hoá công cộng nếu các đơn vị của nó không thể chia cắt  

và phân biệt rõ ràng. Đối với hàng hoá công cộng, mọi người đều tự do hưởng thụ  

các lợi ích do hàng hoá đó mang lại và sự hưởng thụ của người này không làm mất  

đi khả năng hưởng thụ của những người khác. ở đây sẽ xuất hiện những "kẻ ăn  

không", đó là những người có thể tiêu dùng mà không phải thanh toán cho dù việc  

sản xuất ra hàng hoá đó là tốn kém. Nếu để các cá nhân riêng lẻ đảm nhận việc  

cung cấp các hàng hoá công cộng nói trên sẽ dẫn đến tình trạng cung không đủ với  

số lượng mong muốn ở mức có hiệu quả. Hàng hoá công cộng chính là một trường

Previous Page of 2Next Page

Comments & Reviews (1)

Login or Facebook Sign in with Twitter


library_icon_grey.png Add share_icon_grey.png Share

Who's Reading

Recommended